Gdy ok. 3,5 roku temu zapadła ostateczna decyzja o budowie dwóch nowych szpitali w Oslo – na Aker i przy Rikshospitalet – koszt szacowano na ok. 32 mld kr. Według nowych wyliczeń NRK cena może zbliżyć się do 70 mld kr. Sam inwestor, Helse Sør-Øst, ocenia ryzyko przekroczenia budżetu na ok. 60%. A że szpitale budują „z własnych oszczędności”, każda podwyżka to mniej pieniędzy na codzienne leczenie.
📋 Decyzja (ok. 2023)
~32 mld kr
pierwotny koszt
🏗️ Dziś (Helse Sør-Øst)
46,5 mld kr
bez marginesu ryzyka
⚠️ Najgorszy scenariusz
~70 mld kr
z gruntami i przebudową
🎲 Ryzyko przekroczenia
~60%
wg samego inwestora
Spis treści
1. Jak rósł koszt
Etap 1Główne budynki z większością oddziałów – według Helse Sør-Øst ok. 46,5 mld kr, ale bez rezerwy na nieprzewidziane wydatki.
Etap 2Kuchnia, apteka szpitalna, nowy garaż karetek, oddział okulistyczny – 8,6–9,7 mld kr. Już tu jest przekroczenie: apteka potrzebuje o 4 000 m² więcej, niż zaplanowano.
Poza oficjalną cenąGrunty kupione za ponad 2 mld kr, ok. 950 mln kr na przebudowę obecnego Rikshospitalet, żeby działał w czasie budowy, osobny projekt sterylizatorni i koszty sprzedaży terenu szpitala Ullevål.
2. Dlaczego tak drogo
📈
Wzrost cen
Dużą część podwyżek tłumaczy inflacja w budownictwie – ale nie wszystko.
🧩
Rzeczy, których nie liczono
Kuchnia, apteka czy okulistyka trafiły do osobnego „drugiego etapu” i nie były w pierwotnej cenie.
✂️
Cięcia w planach
Usunięto np. dodatkowe łóżka dla dzielnic Groruddalen i prosektorium (ma być wynajmowane). Część sprzętu też obcięto.
3. Największe ryzyka
⚠️ Według Helse Sør-Øst
- IT – ceny i potrzeby zmieniają się szybko, to największe ryzyko
- plan zakłada przeniesienie prawie 1/3 sprzętu medycznego ze starych szpitali – „bardzo trudne”
- możliwe „korzystanie z przestarzałego sprzętu” i pilne zakupy po przeprowadzce
- czy szpitale zdołają zaoszczędzić wystarczająco dużo na wkład własny
🔎 Ekspert
- prof. Morten Welde z NTNU: bardzo duże projekty w miastach częściej przekraczają budżet
- ryzyko, że będzie drożej, jest znacznie większe niż szansa, że taniej
- projekt szpitalny „zaznacza wszystkie rubryki” ryzyka
Szpital jak kupujący mieszkanieNorweskie szpitale nie dostają pieniędzy na budowę wprost z budżetu. Muszą odłożyć wkład własny i wziąć kredyt od państwa, który spłacają z odsetkami – z tych samych pieniędzy, z których płacą za personel i leczenie. Dlatego droższa budowa może oznaczać oszczędności w codziennej pracy szpitala.
4. Co to znaczy dla pacjentów i pracowników
Ullevål do zamknięcia
Szpital Oslo Universitetssykehus chce sprzedać teren Ullevål za miliardy – zgody jeszcze nie ma. Oddziały przeniosą się na Aker i do Rikshospitalet.
Mniej na bieżące leczenie
Oszczędzanie na wkład własny i spłatę kredytu może odbijać się na liczbie etatów i zakupach sprzętu.
Praca przy budowie
Przy dużych budowach w Norwegii pracuje wielu fachowców z zagranicy, także z Polski. Stawki minimalne w budownictwie: najniższa krajowa w Norwegii.
Jak działa norweska służba zdrowia, lekarz rodzinny i legevakt: zdrowie w Norwegii.
5. Słowniczek
sykehus
szpital
Helse Sør-Øst
regionalny zarząd szpitali (południe i wschód)
OUS (Oslo universitetssykehus)
Szpital Uniwersytecki w Oslo
kostnadssprekk
przekroczenie kosztów
styringsramme
budżet docelowy projektu
egenkapital
wkład własny
tomt
działka, grunt
byggetrinn / etappe
etap budowy
Najczęściej zadawane pytania
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Ile mają kosztować nowe szpitale w Oslo? | Helse Sør-Øst szacuje główny etap na 46,5 mld kr. Z drugim etapem to co najmniej 55 mld kr, z gruntami ponad 58 mld kr, a w najgorszym scenariuszu ok. 70 mld kr. |
| Ile miały kosztować na początku? | Ok. 32 mld kr, gdy ok. 3,5 roku temu zapadła ostateczna decyzja o budowie. |
| Które szpitale powstają? | Nowy szpital na Aker i nowy Rikshospitalet. Szpital Ullevål ma zostać zamknięty, a jego teren sprzedany. |
| Jakie jest ryzyko przekroczenia budżetu? | Według samego Helse Sør-Øst ok. 60% – prawdopodobnie o ok. pół miliarda koron ponad budżet docelowy. |
| Kto płaci za budowę? | Szpitale same odkładają wkład własny i biorą kredyt od państwa, który spłacają z odsetkami z bieżącego budżetu. |
| Co jest największym ryzykiem? | Według inwestora: systemy IT, przeniesienie ok. 1/3 sprzętu medycznego ze starych szpitali i to, czy szpitale zdołają zaoszczędzić wystarczająco dużo. |
Przydatne artykuły powiązane
Artykuł ma charakter informacyjny, na podstawie wyliczeń NRK i danych Helse Sør-Øst. Kwoty są szacunkami i mogą się zmienić. Zdjęcia archiwalne z Wikimedia Commons (licencja przy zdjęciu).