Nie żyje król Harald V. Norwegia żegna monarchę po 35 latach panowania

Król Norwegii Harald V nie żyje. Monarchę, który przez ponad 35 lat stał na czele norweskiej rodziny królewskiej, pożegnała dziś cała Norwegia. Harald V zmarł w piątek 28 sierpnia 2026 roku o godzinie 6:35 w Rikshospitalet w Oslo. Miał 89 lat. Jego następcą został syn, książę koronny Haakon.

Informację o śmierci króla przekazał norweski dwór królewski. W oficjalnym komunikacie poinformowano, że Harald V odszedł spokojnie w Uniwersyteckim Szpitalu w Oslo (Rikshospitalet).

Śmierć monarchy oznacza koniec jednej z najdłuższych epok współczesnej norweskiej monarchii. Harald V został królem w 1991 roku i przez ponad trzy dekady był jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Norwegii.

Król Harald V nie żyje

Norweski dwór poinformował o śmierci monarchy w piątek rano.

Król zmarł o godzinie 6:35 rano w Rikshospitalet w Oslo. Miał 89 lat. Informację potwierdziło również biuro norweskiego premiera.

Harald V przebywał w szpitalu od 17 sierpnia. W ostatnim okresie jego stan zdrowia był bardzo poważny. Według wcześniejszych informacji przekazywanych przez dwór król był leczony m.in. z powodu niedokrwistości hemolitycznej, a następnie rozwinęło się u niego zakażenie bakteryjne.

W czwartek dwór poinformował, że stan monarchy jest „niezwykle poważny". Rodzina królewska została przy nim w szpitalu. Następnego dnia Norwegia otrzymała wiadomość o jego śmierci.

Harald V był królem przez ponad 35 lat

Harald V objął tron 17 stycznia 1991 roku, po śmierci swojego ojca, króla Olava V. Jego panowanie trwało ponad 35 lat.

W tym czasie Norwegia zmieniła się niemal we wszystkich aspektach. Kraj stał się jednym z najbogatszych państw świata, społeczeństwo stało się bardziej wielokulturowe, a sama monarchia musiała znaleźć swoje miejsce w nowoczesnym, coraz bardziej liberalnym społeczeństwie.

Harald V nie był monarchą sprawującym realną władzę polityczną. Norwegia jest demokracją parlamentarną, a decyzje polityczne podejmują wybrani przedstawiciele społeczeństwa – rola króla była przede wszystkim reprezentacyjna i symboliczna.

To właśnie w tej roli Harald V przez lata zyskał ogromną popularność. Był obecny podczas najważniejszych wydarzeń państwowych, spotykał się z mieszkańcami całej Norwegii, odwiedzał małe miejscowości, uczestniczył w uroczystościach, przyjmował zagranicznych przywódców i reprezentował Norwegię poza granicami kraju.

Król, który był blisko ludzi

Harald V różnił się od wizerunku monarchów znanego z wielu innych europejskich państw. Norweska rodzina królewska od lat funkcjonowała w znacznie bardziej nieformalny sposób.

Harald nie próbował budować wokół siebie przesadnego dystansu. Był znany z poczucia humoru, bezpośredniości i zainteresowania zwykłymi mieszkańcami. Potrafił też mówić o współczesnej Norwegii bez zamykania się w tradycyjnym obrazie monarchii.

Szczególnie zapamiętane zostało jego przemówienie z 2016 roku, w którym mówił o Norwegii jako kraju ludzi o różnym pochodzeniu, różnych przekonaniach, religiach i orientacjach. Była to wizja Norwegii jako społeczeństwa otwartego i różnorodnego.

Harald V w najtrudniejszych momentach Norwegii

Jedną z najważniejszych ról Haralda V było reprezentowanie narodu w momentach kryzysów. Szczególne znaczenie miała jego postawa po zamachach terrorystycznych z 22 lipca 2011 roku.

Po atakach w Oslo i masakrze na Utøyi Norwegowie przeżywali ogromną traumę. Król spotykał się z rodzinami ofiar i osobami poszkodowanymi. Jego obecność miała przede wszystkim charakter symboliczny, ale właśnie tego w tamtym momencie potrzebowało wielu mieszkańców kraju.

Harald nie podejmował decyzji politycznych – mógł jednak występować jako reprezentant całego społeczeństwa. To właśnie w takich chwilach najlepiej było widać, czym w praktyce jest współczesna norweska monarchia.

Harald V i królowa Sonja

Harald V był mężem królowej Sonji. Ich historia również była nietypowa jak na europejską rodzinę królewską.

Harald poznał Sonję Haraldsen jeszcze przed objęciem tronu. Nie pochodziła ona z rodziny królewskiej ani arystokratycznej, dlatego para przez lata musiała czekać na zgodę na małżeństwo. Ostatecznie Harald i Sonja pobrali się 29 sierpnia 1968 roku w katedrze w Oslo.

Ich małżeństwo stało się jednym z symboli zmian zachodzących w norweskiej monarchii. Para doczekała się dwojga dzieci – księżniczki Märthy Louise oraz księcia Haakona.

Żeglarz i miłośnik przyrody

Harald V nie był typowym monarchą. Jedną z jego największych pasji było żeglarstwo. Jeszcze jako następca tronu reprezentował Norwegię podczas igrzysk olimpijskich, a przez wiele lat aktywnie uczestniczył w zawodach żeglarskich. Sport był dla niego czymś więcej niż tylko hobby.

Król interesował się również ochroną przyrody i środowiskiem naturalnym. Przez lata angażował się w działalność organizacji zajmujących się ochroną środowiska i pozostawał aktywny także długo po objęciu tronu.

Ostatnie lata i pogarszające się zdrowie

W ostatnich latach Harald V coraz częściej miał problemy ze zdrowiem. W 2024 roku podczas pobytu w Malezji został hospitalizowany z powodu infekcji – wówczas otrzymał tymczasowy rozrusznik serca, a po powrocie do Norwegii wszczepiono mu urządzenie na stałe.

Król ograniczał również liczbę oficjalnych obowiązków. Jednocześnie konsekwentnie odrzucał możliwość abdykacji. Harald wielokrotnie podkreślał, że złożył przed norweskim parlamentem przysięgę, którą traktował jako zobowiązanie na całe życie. Dlatego do końca pozostał królem Norwegii.

Norwegia ma już nowego króla

Śmierć Haralda V oznacza automatyczną zmianę na tronie. Jego syn, książę koronny Haakon, został królem Norwegii w chwili śmierci ojca. Nie ma więc okresu, w którym Norwegia pozostaje bez monarchy.

Haakon ma 53 lata i przez wiele lat przygotowywał się do objęcia tronu. W czasie choroby ojca wielokrotnie przejmował obowiązki regenta. Jego objęcie tronu rozpoczyna nową epokę norweskiej monarchii.

Haakon jest czwartym królem Norwegii od odzyskania przez kraj pełnej niepodległości w 1905 roku. Jego córka, księżniczka Ingrid Alexandra, staje się natomiast pierwszą osobą w kolejce do norweskiego tronu.

Co teraz wydarzy się w Norwegii?

Śmierć monarchy uruchamia szereg oficjalnych procedur. W całym kraju rozpoczęły się uroczystości żałobne.

Flaga na Pałacu Królewskim w Oslo została opuszczona do połowy masztu. Mieszkańcy zaczęli również przynosić kwiaty przed pałac, aby pożegnać króla. Norweskie siły zbrojne oddały monarsze salut żałobny, a w piątek w całej Norwegii zaplanowano specjalne uroczystości upamiętniające. W Oslo i innych miejscach kraju ludzie gromadzą się, aby wspólnie przeżywać śmierć króla.

Pogrzeb króla Haralda

Pogrzeb Haralda V odbędzie się w Oslo. Monarcha zostanie pochowany w królewskim mauzoleum na terenie twierdzy Akershus, gdzie spoczywają również wcześniejsi członkowie norweskiej rodziny królewskiej.

Uroczystości mają mieć charakter państwowy i królewski, ale zgodnie z norweską tradycją można spodziewać się znacznie bardziej stonowanej ceremonii niż w przypadku niektórych innych europejskich monarchii.

Norwegia żegna człowieka, którego znały całe pokolenia

Dla młodszych mieszkańców Norwegii Harald V był królem właściwie przez całe ich życie. Dla starszych był częścią kolejnych etapów historii kraju – od początku lat 90., przez dynamiczny rozwój gospodarczy, aż po współczesną Norwegię. Przez 35 lat był stałym elementem norweskiej rzeczywistości.

Dlatego jego śmierć ma znaczenie znacznie większe niż sama zmiana na tronie. To koniec epoki. Król Harald V odszedł w wieku 89 lat, pozostawiając tron swojemu synowi Haakonowi. Norwegia rozpoczyna właśnie nowy rozdział swojej historii – i jednocześnie zatrzymuje się na chwilę, aby pożegnać monarchę, który przez ponad trzy dekady był jednym z jej najważniejszych symboli.

Harald V  ·  1937–2026

Najczęstsze pytania

Przydatne artykuły powiązane

• Haakon VIII nowym królem Norwegii – co teraz czeka kraj?
• Norweska rodzina królewska – wszystko, co warto wiedzieć
• Ciekawostki o Norwegii