Haakon VIII nowym królem Norwegii. Co teraz czeka kraj po śmierci Haralda V?

Norwegia rozpoczęła nowy rozdział swojej historii. Po ponad 35 latach zakończyło się panowanie króla Haralda V, który zmarł w piątek 28 sierpnia 2026 roku o godzinie 6:35 w Oslo, w wieku 89 lat. Jeszcze tego samego dnia jego najstarszy syn przejął tron i został nowym królem Norwegii jako Haakon VIII.

Nie będzie jednak koronacji znanej z Wielkiej Brytanii. Norweska monarchia działa według własnych zasad, a zmiana monarchy odbywa się w znacznie bardziej spokojny i formalny sposób. Haakon VIII już jest królem, ale w najbliższych dniach czekają go ważne wydarzenia państwowe – w tym uroczyste złożenie przysięgi przed norweskim parlamentem.

Haakon VIII – nowy król Norwegii

Haakon VIII ma 53 lata. Urodził się 20 lipca 1973 roku jako syn ówczesnego następcy tronu Haralda oraz Sonji – późniejszej pary królewskiej Norwegii. Przez dziesięciolecia Norwegowie znali go przede wszystkim jako księcia koronnego. Teraz jego tytuł zmienił się na najważniejszy w państwie.

28 sierpnia, po śmierci Haralda V, Haakon automatycznie został królem Norwegii. Nie trzeba było czekać na koronację ani na parlamentarne głosowanie. Norweska konstytucja przewiduje, że następca tronu obejmuje urząd monarchy w momencie śmierci poprzedniego króla – kraj nie ma okresu bezkrólewia.

Jeszcze tego samego dnia Haakon pojawił się w Pałacu Królewskim w Oslo i uczestniczył w nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Państwa (norw. Statsråd – posiedzenie rządu pod przewodnictwem monarchy). Oficjalnie poinformował rząd o śmierci swojego ojca i potwierdził, że obejmuje tron jako król Norwegii. Jednocześnie ogłosił, że będzie używał imienia Haakon VIII.

To ważny moment również z historycznego punktu widzenia. Ostatnim królem Norwegii o imieniu Haakon był Haakon VII, pradziadek nowego monarchy – jedna z najważniejszych postaci norweskiej monarchii XX wieku, szczególnie ze względu na jego rolę podczas II wojny światowej.

Nowy król zdecydował również, że zachowa królewskie motto używane przez jego ojca, dziadka i pradziadka:

Nie będzie koronacji

Dla osób przyzwyczajonych do brytyjskiej monarchii może to być zaskakujące: Haakon VIII nie będzie miał koronacji.

Współczesna Norwegia nie organizuje koronacji monarchów. Po zmianie na tronie najważniejsze znaczenie ma konstytucyjna procedura objęcia urzędu oraz przysięga składana przed Stortingiem, czyli norweskim parlamentem. To oznacza, że Haakon nie czeka na wielką uroczystość, aby zostać królem – królem został już 28 sierpnia. Najważniejsza ceremonia związana z jego objęciem tronu odbędzie się jednak już w przyszłym tygodniu.

W pierwszych dniach po śmierci Haralda w internecie może pojawić się sporo błędnych informacji na ten temat. Dlatego warto podkreślić: nie będzie ceremonii, podczas której ktoś „koronuje" nowego monarchę. W przeszłości norwescy królowie uczestniczyli w ceremoniach konsekracji lub koronacji, ale dziś ta tradycja nie jest już stosowana.

1 września Haakon VIII złoży przysięgę przed Stortingiem

We wtorek 1 września 2026 roku o godzinie 13:00 Haakon VIII złoży przysięgę konstytucyjną przed norweskim parlamentem. Będzie to jedno z najważniejszych wydarzeń całej sukcesji.

Podczas uroczystości przewodniczący Stortingu oficjalnie odczyta komunikat dotyczący śmierci Haralda V i objęcia tronu przez nowego króla. Następnie Haakon VIII złoży przysięgę w sali plenarnej parlamentu, zobowiązując się do rządzenia Norwegią zgodnie z konstytucją i prawem. Po przysiędze król wygłosi krótkie przemówienie, a przewodniczący Stortingu – przemówienie poświęcone pamięci Haralda V. Cała ceremonia będzie transmitowana na żywo.

Dlaczego ta przysięga jest tak ważna?

Norwegia jest monarchią konstytucyjną. Oznacza to, że król nie posiada władzy absolutnej – jego funkcje są przede wszystkim reprezentacyjne i ceremonialne, a kompetencje ograniczone przez konstytucję.

Dlatego przysięga przed Stortingiem ma znaczenie nie tylko symboliczne. Jest formalnym potwierdzeniem zobowiązania monarchy do przestrzegania norweskiej konstytucji i prawa. Zmiana Haralda V na Haakona VIII nie oznacza zmiany rządu ani systemu politycznego Norwegii. Premier Jonas Gahr Støre pozostaje premierem, parlament działa normalnie, a państwo funkcjonuje bez przerwy. Zmienia się przede wszystkim osoba stojąca na czele norweskiej monarchii.

Norwegia pozostaje w żałobie

Jednocześnie kraj przeżywa okres narodowej żałoby po śmierci Haralda V. Rząd ustanowił żałobę narodową rozpoczynającą się 28 sierpnia i trwającą do zakończenia pogrzebu.

Flagi na królewskich rezydencjach, budynkach państwowych i obiektach wojskowych są opuszczone do połowy masztu. W całym kraju odbywały się uroczystości żałobne, a kościoły biły w dzwony. Władze lokalne przygotowują księgi kondolencyjne. W Oslo mieszkańcy mogą również zostawiać kwiaty i inne wyrazy pamięci na Slottsplassen (plac przed Pałacem Królewskim). To właśnie tam w ostatnich godzinach wielu Norwegów przyszło pożegnać monarchę, który przez ponad trzy dekady był jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kraju.

Co stanie się z ciałem króla Haralda?

Po śmierci Haralda V jego ciało zostało przewiezione ze szpitala Rikshospitalet (Uniwersytecki Szpital w Oslo) do Pałacu Królewskiego. Transport rozpoczął się 28 sierpnia o godzinie 18:30. W uroczystym przejeździe uczestniczyli członkowie rodziny królewskiej: nowy król Haakon VIII, królowa Mette-Marit, następczyni tronu Ingrid Alexandra, książę Sverre Magnus, królowa Sonja oraz księżniczka Märtha Louise.

Pogrzeb państwowy odbędzie się w Oslo Domkirke, czyli katedrze w Oslo. Dokładny termin uroczystości zostanie jeszcze ogłoszony. Po ceremonii Harald V ma zostać pochowany w królewskim mauzoleum na terenie twierdzy Akershus, gdzie spoczywają również wcześniejsi członkowie norweskiej rodziny królewskiej.

W dniu pogrzebu cała Norwegia zatrzyma się na minutę

Jednym z najbardziej symbolicznych elementów będzie minuta ciszy. W dniu pogrzebu króla Haralda V cała Norwegia ma uczcić jego pamięć minutą ciszy od godziny 13:00 do 13:01.

Początek i koniec minuty ciszy zostaną zaznaczone trzema uderzeniami dzwonów we wszystkich kościołach w kraju. Będzie to wyjątkowy moment, ponieważ wydarzenie nie będzie ograniczone wyłącznie do Oslo – ma objąć całą Norwegię.

Król Haakon VIII rozpoczyna nowy etap monarchii

Nowy monarcha obejmuje tron w zupełnie innych warunkach niż jego ojciec w 1991 roku. Harald V przejął koronę po królu Olavie V w okresie, gdy norweska monarchia cieszyła się bardzo wysokim poziomem społecznego zaufania.

Haakon VIII zaczyna panowanie w bardziej skomplikowanej rzeczywistości. Norweska rodzina królewska w ostatnich latach mierzyła się z licznymi kontrowersjami i pytaniami o przyszłość monarchii. Nowy król będzie więc musiał nie tylko reprezentować państwo, ale również zadbać o utrzymanie zaufania społeczeństwa do samej instytucji.

Jednocześnie Haakon nie jest dla Norwegów nową postacią. Przez lata był przygotowywany do objęcia tronu, wielokrotnie zastępował ojca jako regent i reprezentował Norwegię w kraju oraz za granicą. Jest czwartym królem Norwegii od odzyskania przez kraj pełnej niepodległości w 1905 roku – po Haakonie VII, Olavie V i Haraldzie V. Teraz jednak jego rola zmieniła się całkowicie. Nie jest już następcą tronu. Jest królem.

Królowa Mette-Marit zmienia swoją rolę

Wraz z Haakonem zmienia się także status jego żony. Mette-Marit, która przez lata była norweską księżną koronną, została królową Norwegii.

Nie oznacza to, że przejmuje jakąkolwiek władzę polityczną. Tak jak w przypadku poprzednich norweskich królowych, jej rola pozostaje przede wszystkim reprezentacyjna – udział w oficjalnych wydarzeniach, wizytach państwowych, uroczystościach i działalności związanej z reprezentowaniem monarchii.

A co z Ingrid Alexandrą?

Wraz z objęciem tronu przez Haakona VIII zmienia się również sytuacja jego córki. Księżniczka Ingrid Alexandra została następczynią tronu Norwegii – jest teraz pierwszą osobą w kolejce do korony.

Jeżeli obecne zasady sukcesji pozostaną bez zmian, to właśnie ona w przyszłości może zostać kolejną królową Norwegii. Ingrid Alexandra ma już doświadczenie w reprezentowaniu kraju i uczestniczeniu w oficjalnych uroczystościach, ale jej przyszła rola będzie znacznie większa niż dotychczas.

Co będzie działo się w Norwegii w najbliższych dniach?

Najbliższy okres będzie połączeniem żałoby po Haraldzie V i oficjalnego rozpoczęcia nowego panowania.

Dokładny harmonogram kolejnych uroczystości może być jeszcze uzupełniany przez władze i dwór królewski.

Koniec jednej epoki, początek kolejnej

Śmierć Haralda V kończy jeden z najdłuższych rozdziałów współczesnej historii Norwegii. Harald został królem w 1991 roku i przez ponad 35 lat był twarzą norweskiej monarchii.

Rozpoczęcie panowania Haakona VIII nie oznacza gwałtownej zmiany funkcjonowania państwa. Norwegia pozostaje stabilną monarchią konstytucyjną, a codzienne życie mieszkańców toczy się normalnie. Zmienia się jednak symboliczny obraz kraju – na oficjalnych dokumentach, stronach instytucji, podczas uroczystości państwowych i w relacjach zagranicznych Norwegię reprezentuje teraz nowy król.

Haakon VIII ma przed sobą zadanie przejęcia dziedzictwa ojca i jednocześnie stworzenia własnego stylu monarchii. Jego pierwsze dni na tronie będą obserwowane nie tylko przez Norwegów, ale także przez media na całym świecie. Nowy król sam najlepiej podsumował ten moment, wybierając to samo motto, które przez dekady towarzyszyło jego ojcu: „Alt for Norge" – „Wszystko dla Norwegii".

Harald V  ·  1937–2026   |   Haakon VIII  ·  od 2026

Najczęstsze pytania

Przydatne artykuły powiązane

• Nie żyje król Harald V. Norwegia żegna monarchę po 35 latach panowania
• Norweska rodzina królewska – wszystko, co warto wiedzieć
• Ciekawostki o Norwegii