Ruszyły negocjacje budżetu na 2027 rok. Paliwo, Norgespris i ceny żywności – o co walczą partie i co to znaczy dla Ciebie
5 min czytania
Stortinget w Oslo – tu do 20 listopada potrwają rozmowy o budżecie. Fot. Leonhard Lenz / Wikimedia Commons, CC0 (kadr)
W piątek 6 listopada o 10:00 w Stortingu zaczęły się negocjacje budżetu Norwegii na 2027 rok. Rząd Arbeiderpartiet (Ap) nie ma większości w parlamencie, więc musi się dogadać z czterema partiami: Senterpartiet, SV, Rødt i MDG. Na stole są sprawy, które odczujesz w portfelu: podatek od paliwa, cena prądu w Norgespris, VAT na żywność, ceny biletów i świadczenia. Problem w tym, że partie chcą często dokładnie odwrotnych rzeczy.
Minister finansów Jens Stoltenberg przedstawił projekt budżetu 7 października. Żeby przeszedł w Stortingu, Ap potrzebuje głosów partnerów. Rozmowy toczą się w sali posiedzeń rządu (statsrådssalen) w budynku Stortingu. Ap prowadzi je szefowa komisji finansów Tuva Moflag, a w tym roku pomagają jej Even Røed i Frode Jacobsen. Rok temu w negocjacjach przesunięto w budżecie ok. 8 mld kr.
🌾
Senterpartiet – Bjørn Arild Gram
Niższe podatki od paliwa, pieniądze dla gmin i szpitali, polityka „dla całej Norwegii”. Grozi zerwaniem rozmów bez obniżki podatków od paliwa.
✊
Rødt – Mímir Kristjansson
Wyższe świadczenia, tańszy dentysta i tańsza żywność. Popiera tańsze paliwo, ale uważa ultimatum Sp za niemądre.
🏘️
SV – Marthe Hammer
Mieszkania, tańsze dzieciństwo (żłobki, szkoła), gminy i duże cięcia emisji.
🌿
MDG – Oda Indgaard
Klimat: wyższe podatki od paliwa, ale z pieniędzmi oddanymi ludziom, i tańsza komunikacja publiczna.
🌹
Ap – Tuva Moflag
Chce porozumienia, ale takiego, które nie zwiększy presji w gospodarce, czyli nie podbije inflacji i stóp procentowych.
💬
„Wszyscy muszą dać i wziąć”Tak Tuva Moflag opisuje cel Ap: porozumienie, w którym każda partia z czegoś zrezygnuje. Oda Indgaard z MDG nazwała projekt rządu „niezwykle złym punktem wyjścia”, a Marthe Hammer z SV mówi, że wszystkie cztery partie są nim „mocno sprowokowane”.
2. Czego chcą partie
Najważniejsze żądania z alternatywnych budżetów i wypowiedzi przed rozmowami:
Temat
Projekt rządu
Czego chcą partie
⛽ Paliwo
lekka podwyżka podatków: benzyna ok. +25 øre, diesel ok. +34 øre na litrze (z VAT)
Spobniżka o 4,51 kr na litrze (ok. 9 mld kr)Rødtza obniżką, ale bez ultimatumMDGpodwyżka veibruksavgift o 2,50 kr i wyższy podatek CO₂
⚡ Norgespris
45 øre za kWh bez VAT (56 øre z VAT)
SpSVRødtzostawić 40 øre bez VAT (50 øre z VAT)
🛒 Żywność
VAT 15%
Rødtobniżyć VAT na żywność do 10%
🚌 Bilety
rząd: brak osobnej propozycji
MDGdopłaty do ogólnokrajowego biletu miesięcznegoSpo połowę tańsze bilety na szybkie łodzie (hurtigbåt)
👵 Świadczenia
rząd: brak osobnej propozycji
Rødt+15 000 kr rocznie dla emerytów, osób na uføretrygd i AAPMDG15 mld kr „premii klimatycznej” wypłacanej w gotówce wszystkim mieszkańcom
🦷 Dentysta
rząd: brak osobnej propozycji
Rødtpieniądze na reformę opieki stomatologicznej, ogłoszoną jesienią przez Ap i partnerów
🧾 Podatki
m.in. wyższy personfradrag (120 180 kr)
Spwięcej ulg dla zwykłych zarobków, frikort do 125 000 kr (dziś 100 000), wyższe ulgi dla dojeżdżających
🏫 Gminy i szpitale
rząd: brak osobnej propozycji
SVponad 10 mld kr na gminy, wzmocnienie HusbankenSp3 mld kr więcej dla gmin, państwo pokrywa ok. 2,2 mld kr odsetek szpitali
🌍 Klimat
cięcia w Enova
SVcofnąć cięcia w Enova, 80% mniej emisji do 2035 rokuMDGcięcia emisji jako główny cel
„Brak osobnej propozycji” oznacza, że w tej sprawie nie znaleźliśmy w projekcie budżetu osobnej propozycji rządu.
🎓
Frikort – ważne dla studentów i dorabiającychFrikort to limit dochodu, do którego nie płacisz podatku – dziś 100 000 kr rocznie. Sp chce podnieść go do 125 000 kr. Skorzystałyby na tym m.in. osoby, które dorabiają w Norwegii tylko część roku. Więcej o tym, jak działa frikort i karta podatkowa: budżet 2027 – co się zmieni.
3. Paliwo: największy spór
Najtrudniejszy węzeł do rozwiązania to podatki od paliwa. Sp i MDG chcą dokładnie odwrotnych rzeczy, a bez obu tych partii Ap nie ma większości. Bjørn Arild Gram z Sp przypomina, że na stacjach litr kosztuje ponad 30 koron, i mówi, że dalsze podnoszenie podatków przy rekordowych cenach jest „bardzo niemądre”. MDG z kolei chce podnieść podatki o 7,5 mld kr, a 15 mld kr oddać mieszkańcom w gotówce jako „premię klimatyczną”.
Co propozycje oznaczają dla jednego tankowania (50 litrów)
Sp: −4,51 kr/l
−225 kr
Rząd: benzyna +0,25 kr/l
+13 kr
MDG: +2,50 kr/l
+125 kr
Uproszczone wyliczenie zmiany podatku na litrze × 50 litrów. Propozycja rządu – z VAT. Przy MDG to tylko podwyżka veibruksavgift bez VAT i bez wyższego podatku CO₂, więc na stacji byłoby więcej. Cena na stacji zależy też od ceny ropy i kursu korony.
Ceny paliwa przekraczają w Norwegii 30 kr za litr – dlatego podatek od paliwa to najgorętszy temat negocjacji (zdjęcie poglądowe). Fot. Magnific.com
Szczegóły rządowego projektu – nowe stawki veibruksavgift i podatku CO₂ oraz VAT na samochody elektryczne – opisaliśmy w artykule budżet 2027 dla kierowców. Aktualne ceny na stacjach: ceny paliwa w Norwegii.
4. Prąd: ile w Norgespris
Rząd chce podnieść stałą cenę prądu Norgespris z 40 do 45 øre za kWh bez VAT. Sp, SV i Rødt chcą zostawić 40 øre, więc mają razem mocną pozycję. Różnica dla domu jest wyraźna:
Roczny koszt samej energii w Norgespris (z VAT)
Mieszkanie, 8 000 kWh – 40 øre
4 000 kr
Mieszkanie, 8 000 kWh – 45 øre
4 500 kr
Dom, 25 000 kWh – 40 øre
12 500 kr
Dom, 25 000 kWh – 45 øre
14 063 kr
Bez opłaty za sieć (nettleie) i marży sprzedawcy. Na północy (Nordland, Troms, Finnmark) nie ma VAT na prąd, więc różnica jest o jedną piątą mniejsza.
7 październikaRząd przedstawia projekt budżetu na 2027 rok (2328 mld kr).
6 listopadaStart negocjacji Ap z Sp, SV, Rødt i MDG w Stortingu.
20 listopada, 23:00Termin wyznaczony przez Ap na porozumienie. Sp ostrzega, że bez obniżki podatków od paliwa Ap będzie musiała szukać większości u partii prawicowych.
Koniec listopada i grudzieńStorting głosuje nad budżetem – najpierw nad ogólnymi kwotami, potem nad szczegółami.
1 stycznia 2027Większość zmian w podatkach i opłatach, m.in. nowa cena Norgespris i stawki podatków od paliwa, wchodzi w życie.
📌
To na razie żądania, nie przepisyW negocjacjach zwykle żadna partia nie dostaje wszystkiego. Kiedy partie się porozumieją, opiszemy, co się naprawdę zmieni w cenach paliwa, prądu i w podatkach.
6. Słowniczek
statsbudsjett
budżet państwa
budsjettforhandlinger
negocjacje budżetowe
budsjettavtale
porozumienie budżetowe
drivstoffavgift
podatek (akcyza) od paliwa
veibruksavgift
opłata drogowa w cenie paliwa
matmoms
VAT na żywność
frikort
limit dochodu wolny od podatku
ultimatum
ultimatum, warunek nie do negocjacji
Najczęściej zadawane pytania
Pytanie
Odpowiedź
Kto negocjuje budżet Norwegii na 2027 rok?
Rządząca Arbeiderpartiet (Ap) z czterema partiami, które zapewniają jej większość w Stortingu: Senterpartiet (Sp), SV, Rødt i MDG. Rozmowy prowadzi szefowa komisji finansów Tuva Moflag (Ap).
Do kiedy partie muszą się porozumieć?
Ap wyznaczyła termin na piątek 20 listopada 2026 roku o 23:00. Rozmowy zaczęły się 6 listopada w Stortingu.
Czy paliwo w Norwegii stanieje?
Nie wiadomo. Rząd proponuje lekką podwyżkę podatków od paliwa, Sp żąda obniżki o 4,51 kr na litrze i grozi zerwaniem rozmów, a MDG chce wyższych podatków. O cenie na stacji decydują też ceny ropy na świecie.
Ile będzie kosztował prąd w Norgespris w 2027 roku?
Rząd proponuje 45 øre za kWh bez VAT (56 øre z VAT), czyli podwyżkę z obecnych 40 øre. Sp, SV i Rødt chcą zostawić 40 øre. Ostateczną cenę ustali porozumienie budżetowe.
Czy VAT na żywność spadnie?
Rødt chce obniżyć VAT na żywność (matmoms) z 15 do 10 proc. To jedno z żądań w negocjacjach – rząd go nie zaproponował, więc nie wiadomo, czy wejdzie do porozumienia.
Kiedy będzie wiadomo, co ostatecznie się zmieni?
Po porozumieniu, najpóźniej 20 listopada, partie ogłoszą, co zmieniają w projekcie rządu. Storting głosuje nad budżetem pod koniec listopada i w grudniu, a większość zmian wchodzi w życie 1 stycznia 2027 roku.
Artykuł ma charakter informacyjny, na podstawie relacji NRK, Dagbladet i TV 2/NTB oraz komunikatu Senterpartiet z 3–6 listopada 2026. Opisujemy żądania partii, a nie przyjęte przepisy – ostateczny kształt budżetu poznamy po porozumieniu i głosowaniu w Stortingu. Zdjęcia: Wikimedia Commons i Magnific.com (licencja przy zdjęciu).
