Aktualności

Tolletaten ostrzega rodziców przed „lean”. Napój z syropu na kaszel z kodeiną coraz częściej trafia do Norwegii

4 min czytania

Syrop na kaszel z prometazyną i kodeiną na łyżce (zdjęcie poglądowe). Fot. Stickpen / Wikimedia Commons, domena publiczna (kadr)

Norweska służba celna Tolletaten ostrzega rodziców i młodzież przed „lean”, czyli napojem odurzającym z syropu na kaszel i słodkiego napoju gazowanego. Syrop zawiera opioid kodeinę, a taki napój może doprowadzić do przedawkowania. Celnicy przechwycili w tym roku już pięć większych przesyłek składników, wszystkie z Wielkiej Brytanii. Wyjaśniamy, czym jest lean, dlaczego jest groźny, po czym go poznać i co zrobić, gdy dziecko mogło go wypić.

🧪 Co to jest
lean
syrop z kodeiną i prometazyną + napój
📦 Przechwycenia w 2026
5 większych
wszystkie z Wielkiej Brytanii
👦 Kto sięga
13–21 lat
według badań zagranicznych
☎️ Giftinformasjonen
22 59 13 00
przy objawach przedawkowania: 113

Spis treści

  1. Czym jest lean
  2. Co ustaliła Tolletaten
  3. Dlaczego lean jest niebezpieczny
  4. Co mogą zrobić rodzice
  5. Gdzie dzwonić po pomoc
  6. Słowniczek
  7. Najczęściej zadawane pytania

1. Czym jest lean

Lean to mieszanka syropu na kaszel z napojem gazowanym, często z dodatkiem cukierków dla smaku i koloru. Bywa nazywany też „Purple Drank”, „Sizzurp” albo „Dirty Sprite”. Popularność zawdzięcza głównie muzyce i mediom społecznościowym, gdzie przedstawia się go jako modny napój imprezowy.

Groźny jest syrop. Zawiera dwie substancje: kodeinę, czyli opioid, który organizm przerabia na morfinę, oraz prometazynę, silnie usypiający lek przeciwalergiczny. W Norwegii nie da się kupić syropu, który ma obie te substancje naraz. W aptece można dostać tylko syrop z jedną z nich i tylko na receptę od lekarza. Za granicą syrop z obiema substancjami jest dostępny.

🥤
Wygląda jak zwykła lemoniadaTolletaten zwraca uwagę, że przechwycone butelki wyglądały jak zwykłe napoje gazowane ze sklepu. Dorosły łatwo przeoczy więc lean w lodówce czy plecaku nastolatka.

2. Co ustaliła Tolletaten

Według Tolletaten lean był w Norwegii dotąd zjawiskiem mało znanym, ale w ostatnim półroczu zaczął się szerzej pojawiać. Od początku roku celnicy przechwycili pięć większych partii głównych składników napoju.

✈️
3 przechwycenia na lotniskach
Na lotniskach na Østlandet, u pasażerów przylatujących z Wielkiej Brytanii.
📮
2 przechwycenia w paczkach
W przesyłkach pocztowych, także nadanych w Wielkiej Brytanii.

Ponieważ po lean sięgają głównie nastolatki i młodzi dorośli, Tolletaten wysłała wczesne ostrzeżenie między innymi do Dyrektoriatu Zdrowia (Helsedirektoratet) i policji kryminalnej Kripos. – Gdy użytkownicy są tak młodzi, ważne jest, żeby wcześnie dotrzeć z informacją – mówi Trygve Kalland, dyrektor wydziału wywiadu Tolletaten.

3. Dlaczego lean jest niebezpieczny

Wiele osób uważa lean za niewinny napój na imprezę. Według Tolletaten to w rzeczywistości mieszanka z opioidem, która ma poważne skutki uboczne i grozi przedawkowaniem.

🫁
Zatrzymanie oddechu
Największe zagrożenie. Kodeina spowalnia tętno i oddech, w najgorszym razie tak mocno, że człowiek przestaje oddychać.
🎲
Nieznana dawka
Lean miesza się ręcznie, więc nie da się wiedzieć, ile substancji jest w butelce.
🧠
Inne skutki
Większe ryzyko drgawek, halucynacji i pogorszenia wzroku. Lean silnie uzależnia.
☠️
Podróbki z silniejszymi opioidamiTolletaten ostrzega, że w kilku krajach Europy krążą podrobione wersje, które mogą zawierać nieznane i bardzo silne syntetyczne opioidy. Picie lean z niepewnego źródła jest wtedy jeszcze groźniejsze.

4. Co mogą zrobić rodzice

Tolletaten radzi przede wszystkim rozmawiać. Dobra rozmowa, zanim nastolatek zetknie się z lean na imprezie albo w mediach społecznościowych, może według celników wiele zmienić.

Porozmawiaj, zanim pojawi się problem
Zapytaj, czy dziecko słyszało o lean. Wyjaśnij spokojnie, że to nie słodki napój, tylko opioid, który może zatrzymać oddech.
Zwróć uwagę na nietypowe napoje
Fioletowy lub różowy napój w butelce po lemoniadzie, syropy na kaszel z zagranicy albo puste opakowania leków mogą być sygnałem ostrzegawczym.
Nie przywoź syropów z zagranicy „na zapas”
Leki z kodeiną kupione za granicą lepiej trzymać zamknięte i nie zostawiać w domowej apteczce dostępnej dla nastolatków.
Masz obawy? Skonsultuj się
Z niepokojem o dziecko można zwrócić się do lekarza rodzinnego (fastlege), pielęgniarki szkolnej albo dzwonić do Giftinformasjonen.

5. Gdzie dzwonić po pomoc

Sytuacja
Co zrobić
Numer
Objawy przedawkowania
Skrajna senność, wolny lub nieregularny oddech, nie da się obudzić osoby. Dzwoń natychmiast po karetkę.
113
Niepokój po wypiciu lean
Giftinformasjonen, czyli centrum informacji toksykologicznej, doradzi, co robić.
22 59 13 00
Potrzebna pomoc lekarza
Dyżur lekarski legevakt, gdy przychodnia jest zamknięta.
116 117

Wszystkie numery alarmowe i to, kiedy dzwonić pod który, zebraliśmy w artykule numery alarmowe w Norwegii. Jak znaleźć lekarza rodzinnego i korzystać z Helsenorge, wyjaśniamy w poradniku Helsenorge po polsku.

6. Słowniczek

rusdrikk
napój odurzający
hostesirup
syrop na kaszel
kodein
kodeina, opioid
beslag
przechwycenie, zajęcie przez służby
overdose
przedawkowanie
Tolletaten
norweska służba celna
Giftinformasjonen
centrum informacji toksykologicznej
bekymringsmelding
zgłoszenie niepokoju, ostrzeżenie
resept
recepta

Najczęściej zadawane pytania

PytanieOdpowiedź
Czym jest lean?To napój odurzający z syropu na kaszel i napoju gazowanego. Syrop zawiera kodeinę, czyli opioid, oraz usypiającą prometazynę. Lean nazywa się też Purple Drank, Sizzurp lub Dirty Sprite.
Dlaczego lean jest niebezpieczny?Kodeina spowalnia oddech i tętno, w najgorszym razie do zatrzymania oddechu. Dawki nie da się przewidzieć, bo napój miesza się ręcznie. Lean silnie uzależnia, a podróbki mogą zawierać jeszcze silniejsze syntetyczne opioidy.
Czy w Norwegii można kupić syrop do lean?Nie. Syrop z kodeiną i prometazyną naraz nie jest sprzedawany w Norwegii. W aptece można dostać tylko syrop z jedną z tych substancji i tylko na receptę. Przechwycone w 2026 roku składniki pochodziły z Wielkiej Brytanii.
Co zrobić, gdy ktoś wypił lean i źle się czuje?Przy skrajnej senności, wolnym lub nieregularnym oddechu albo gdy nie da się obudzić osoby, natychmiast dzwoń pod 113. W razie niepokoju zadzwoń do Giftinformasjonen pod 22 59 13 00 lub na legevakt pod 116 117.
Jak rozmawiać z nastolatkiem o lean?Tolletaten radzi rozmawiać, zanim dziecko zetknie się z lean na imprezie lub w mediach społecznościowych. Warto spokojnie wyjaśnić, że to nie słodki napój, tylko mieszanka z opioidem, która może zatrzymać oddech.

Przydatne artykuły powiązane

Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje ostrzeżenie Tolletaten z 17 listopada 2026 roku na podstawie relacji NRK i depeszy NTB. Nie zastępuje porady lekarza. W nagłym wypadku dzwoń pod 113. Zdjęcie: Wikimedia Commons (domena publiczna).

 ·  18 listopada 2026, 07:00