Norweska służba celna Tolletaten ostrzega rodziców i młodzież przed „lean”, czyli napojem odurzającym z syropu na kaszel i słodkiego napoju gazowanego. Syrop zawiera opioid kodeinę, a taki napój może doprowadzić do przedawkowania. Celnicy przechwycili w tym roku już pięć większych przesyłek składników, wszystkie z Wielkiej Brytanii. Wyjaśniamy, czym jest lean, dlaczego jest groźny, po czym go poznać i co zrobić, gdy dziecko mogło go wypić.
Spis treści
1. Czym jest lean
Lean to mieszanka syropu na kaszel z napojem gazowanym, często z dodatkiem cukierków dla smaku i koloru. Bywa nazywany też „Purple Drank”, „Sizzurp” albo „Dirty Sprite”. Popularność zawdzięcza głównie muzyce i mediom społecznościowym, gdzie przedstawia się go jako modny napój imprezowy.
Groźny jest syrop. Zawiera dwie substancje: kodeinę, czyli opioid, który organizm przerabia na morfinę, oraz prometazynę, silnie usypiający lek przeciwalergiczny. W Norwegii nie da się kupić syropu, który ma obie te substancje naraz. W aptece można dostać tylko syrop z jedną z nich i tylko na receptę od lekarza. Za granicą syrop z obiema substancjami jest dostępny.
2. Co ustaliła Tolletaten
Według Tolletaten lean był w Norwegii dotąd zjawiskiem mało znanym, ale w ostatnim półroczu zaczął się szerzej pojawiać. Od początku roku celnicy przechwycili pięć większych partii głównych składników napoju.
Ponieważ po lean sięgają głównie nastolatki i młodzi dorośli, Tolletaten wysłała wczesne ostrzeżenie między innymi do Dyrektoriatu Zdrowia (Helsedirektoratet) i policji kryminalnej Kripos. – Gdy użytkownicy są tak młodzi, ważne jest, żeby wcześnie dotrzeć z informacją – mówi Trygve Kalland, dyrektor wydziału wywiadu Tolletaten.
3. Dlaczego lean jest niebezpieczny
Wiele osób uważa lean za niewinny napój na imprezę. Według Tolletaten to w rzeczywistości mieszanka z opioidem, która ma poważne skutki uboczne i grozi przedawkowaniem.
4. Co mogą zrobić rodzice
Tolletaten radzi przede wszystkim rozmawiać. Dobra rozmowa, zanim nastolatek zetknie się z lean na imprezie albo w mediach społecznościowych, może według celników wiele zmienić.
5. Gdzie dzwonić po pomoc
Wszystkie numery alarmowe i to, kiedy dzwonić pod który, zebraliśmy w artykule numery alarmowe w Norwegii. Jak znaleźć lekarza rodzinnego i korzystać z Helsenorge, wyjaśniamy w poradniku Helsenorge po polsku.
6. Słowniczek
Najczęściej zadawane pytania
| Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|
| Czym jest lean? | To napój odurzający z syropu na kaszel i napoju gazowanego. Syrop zawiera kodeinę, czyli opioid, oraz usypiającą prometazynę. Lean nazywa się też Purple Drank, Sizzurp lub Dirty Sprite. |
| Dlaczego lean jest niebezpieczny? | Kodeina spowalnia oddech i tętno, w najgorszym razie do zatrzymania oddechu. Dawki nie da się przewidzieć, bo napój miesza się ręcznie. Lean silnie uzależnia, a podróbki mogą zawierać jeszcze silniejsze syntetyczne opioidy. |
| Czy w Norwegii można kupić syrop do lean? | Nie. Syrop z kodeiną i prometazyną naraz nie jest sprzedawany w Norwegii. W aptece można dostać tylko syrop z jedną z tych substancji i tylko na receptę. Przechwycone w 2026 roku składniki pochodziły z Wielkiej Brytanii. |
| Co zrobić, gdy ktoś wypił lean i źle się czuje? | Przy skrajnej senności, wolnym lub nieregularnym oddechu albo gdy nie da się obudzić osoby, natychmiast dzwoń pod 113. W razie niepokoju zadzwoń do Giftinformasjonen pod 22 59 13 00 lub na legevakt pod 116 117. |
| Jak rozmawiać z nastolatkiem o lean? | Tolletaten radzi rozmawiać, zanim dziecko zetknie się z lean na imprezie lub w mediach społecznościowych. Warto spokojnie wyjaśnić, że to nie słodki napój, tylko mieszanka z opioidem, która może zatrzymać oddech. |
Przydatne artykuły powiązane
- Numery alarmowe w Norwegii: 112, 113, 110
- Helsenorge po polsku – fastlege i recepty
- Alkoholizm w Norwegii – gdzie uzyskać pomoc
- Zdrowie w Norwegii – jak działa system
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje ostrzeżenie Tolletaten z 17 listopada 2026 roku na podstawie relacji NRK i depeszy NTB. Nie zastępuje porady lekarza. W nagłym wypadku dzwoń pod 113. Zdjęcie: Wikimedia Commons (domena publiczna).