Aktualności

„Cena jest wyższa niż od dawna”. Tajne e-maile sieci spożywczych w sądzie – chodzi o 4,9 mld kr kary

5 min czytania

W Bergen trwa proces, który może zdecydować o tym, ile płacisz w sklepie. Państwo zarzuca trzem największym sieciom – NorgesGruppen (Kiwi, Meny, Joker), Coop i Rema 1000 – że przez lata systematycznie sprawdzały nawzajem swoje ceny i dzięki temu łatwiej im było je podnosić. Urząd ds. konkurencji nałożył w 2024 roku 4,9 mld kr kary. Sieci zaprzeczają i walczą w sądzie apelacyjnym Gulating. W tym tygodniu po raz pierwszy pokazano publicznie wewnętrzne e-maile.

⚖️ Kary razem
4,9 mld kr
decyzja z 2024 roku
🏪 NorgesGruppen
ok. 2,3 mld kr
Kiwi, Meny, Joker, Spar
🏪 Coop i Rema 1000
po ok. 1,3 mld kr
każda z sieci
🔎 Rema 1000, 2013
52 000 cen
sprawdzonych w dwa dni

Spis treści

  1. O co chodzi w sprawie „prisjeger”
  2. Co pokazały e-maile
  3. Państwo kontra sieci
  4. Kalkulator: ile kosztuje Cię 1% drożej
  5. Co dalej i co to znaczy dla Ciebie
  6. Słowniczek
  7. Najczęściej zadawane pytania

1. O co chodzi w sprawie „prisjeger”

Lata 2010.Sieci wysyłają do sklepów konkurencji „łowców cen” (prisjeger), którzy skanują tysiące etykiet – na podstawie wzajemnych ustaleń, że takie wizyty są dozwolone.
2024Konkurransetilsynet uznaje tę współpracę za nielegalną, nakłada łącznie 4,9 mld kr kary i każe sieciom skończyć z łowcami cen. Pierwotnie, w 2020 roku, zapowiadał nawet ok. 21 mld kr.
Połowa października 2026Sieci zaskarżają decyzję – proces rusza w sądzie apelacyjnym Gulating w Bergen. Wynajęły 14 prawników z największych kancelarii.
29 października 2026Prawnicy państwa (Regjeringsadvokaten) zaczynają swoją część i pokazują publicznie wcześniej tajne e-maile.
Budynek sądu apelacyjnego Gulating przy placu Festplassen w Bergen
Sąd apelacyjny Gulating w Bergen. Fot. Odd Roar Aalborg / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (kadr)

2. Co pokazały e-maile

Według państwa wewnętrzna korespondencja pokazuje, że sieci wiedziały, iż masowe sprawdzanie cen wpływa na konkurencję. Fragmenty pokazane w sądzie (w tłumaczeniu):

✉️
„Śledziliśmy Remę i Kiwi przy 800 podwyżkach”
„…w których ich ceny były wyższe od naszych.”
✉️
„Kiwi wciąż pracuje nad podwyżkami”
„…i będziemy to uważnie śledzić, z nadzieją, że Rema się dołączy.”
✉️
„Podniosłem kilka cen, a Rema idzie za mną”
„…cena jest wyższa niż od dawna. Zwróć uwagę na śmietankę.”
✉️
Rema 1000, 2013
W ciągu kilku dni sieci zeskanowały ponad 52 000 cen u konkurencji – według państwa dowód, jak przejrzysty stał się rynek.

3. Państwo kontra sieci

🏛️ Państwo (Konkurransetilsynet)
  • wzajemne sprawdzanie cen pozwalało szybko reagować na ruchy konkurencji
  • bardziej opłacało się podnosić ceny, a mniej – obniżać, bo rywale i tak by dorównali
  • „Tracą na tym klienci” – mówi adwokat Lisa-Mari Moen Jünge
🏪 Sieci
  • nie było nielegalnej współpracy
  • konkurencja jest bardzo ostra, a łowcy cen pomagali być najtańszym
  • wygrywanie testów cen w mediach jest dla nich kluczowe

Kontrowersje budzi też sam proces: przy najważniejszych dowodach sąd zamykał drzwi dla publiczności i prasy z powodu tajemnic handlowych, a przedstawiciele konkurujących sieci mogli zostać w sali. Norweski Związek Prasy (Norsk Presseforbund) nazwał to „bardzo problematycznym”.

4. Kalkulator: ile kosztuje Cię 1% drożej

🧮 Twoje zakupy spożywcze w skali roku
Przykład poglądowy – nie wiadomo, czy i o ile ceny były zawyżone. Pokazuje tylko, ile znaczy każdy procent.
Średnie wydatki zależą od wielkości gospodarstwa. Porównanie kosztów życia: koszty życia w Norwegii.

5. Co dalej i co to znaczy dla Ciebie

Proces trwa
Państwo przez kilka dni przedstawia dowody. Wyrok sądu apelacyjnego spodziewany jest później – strony mogą jeszcze próbować odwołać się do Sądu Najwyższego.
Kary jeszcze nie są ostateczne
Jeśli sąd przyzna rację państwu, sieci zapłacą 4,9 mld kr. Jeśli sieciom – kara może zostać obniżona lub uchylona.
Ceny w sklepie
Wyrok nie obniży cen z dnia na dzień. Od 2024 roku sieci nie mogą jednak systematycznie skanować cen u konkurencji.
🛒
Jak płacić mniej już dziśPorównuj ceny za kilogram lub litr (kilopris/literpris) na etykietach, korzystaj z ofert tygodniowych i aplikacji lojalnościowych, a podstawowe produkty kupuj w marce własnej sieci. Spory z handlem pomaga rozwiązywać Forbrukerrådet.

6. Słowniczek

prisjeger
„łowca cen”, sprawdzający ceny u konkurencji
dagligvarekjede
sieć sklepów spożywczych
Konkurransetilsynet
urząd ds. konkurencji
overtredelsesgebyr
kara administracyjna
lagmannsrett
sąd apelacyjny
Regjeringsadvokaten
prawnicy reprezentujący państwo
lukkede dører
posiedzenie za zamkniętymi drzwiami
kilopris
cena za kilogram

Najczęściej zadawane pytania

PytanieOdpowiedź
O co chodzi w sprawie prisjeger?Państwo zarzuca trzem największym sieciom spożywczym, że współpracowały przy masowym sprawdzaniu cen u siebie nawzajem, co ułatwiało podwyżki i ograniczało konkurencję.
Ile wynoszą kary?Łącznie 4,9 mld kr: ok. 2,3 mld kr NorgesGruppen oraz po ok. 1,3 mld kr Coop i Rema 1000. Decyzja Konkurransetilsynet z 2024 roku nie jest jeszcze prawomocna.
Gdzie toczy się proces?W sądzie apelacyjnym Gulating w Bergen, od połowy października 2026.
Co sieci mówią na swoją obronę?Że nie było nielegalnej współpracy, a konkurencja jest bardzo ostra – łowcy cen pomagali im być najtańszymi i wygrywać testy cen.
Czy ceny w sklepach spadną po wyroku?Nie z dnia na dzień. Od 2024 roku sieci nie mogą już jednak systematycznie skanować cen u konkurencji.
Dlaczego część procesu była tajna?Sąd zamykał drzwi przy dowodach z tajemnicami handlowymi. Związek Prasy uważa to za bardzo problematyczne.

Przydatne artykuły powiązane

Artykuł ma charakter informacyjny. Wyrok w sprawie nie zapadł – sieci zaprzeczają zarzutom. Cytaty z e-maili w tłumaczeniu redakcji na podstawie relacji NRK. Zdjęcie główne – grafika ilustracyjna (AI).

 ·  30 października 2026, 14:30