Podwodny robot pomoże oczyścić dno portu w Oslo. Nowa technologia zostanie przetestowana przy Aker Brygge

W porcie w Oslo ma zostać przetestowana nowa metoda usuwania zanieczyszczonych osadów z dna. Oslo Havn podpisał umowę z norweską firmą Granfoss na opracowanie i przetestowanie elektrycznego, zdalnie sterowanego robota podwodnego. Urządzenie ma pracować przy Tingvallakaia, tuż obok Aker Brygge – w jednym z najbardziej ruchliwych miejsc w centrum stolicy.

Projekt jest związany z planowaną modernizacją historycznego nabrzeża z lat 80. XIX wieku. Dno w tym miejscu zawiera silnie zanieczyszczone osady, które trzeba usunąć przed dalszymi pracami. Zamiast korzystać wyłącznie z tradycyjnego pogłębiania, Oslo Havn chce sprawdzić, czy część prac da się wykonać mniejszym, precyzyjnie sterowanym urządzeniem.

1. Gdzie robot będzie pracował?

Miejscem planowanych prac jest Tingvallakaia – część portu położona przy Aker Brygge, w samym centrum Oslo. Projekt obejmuje obszar pomiędzy Tingvallakaia a Rådhusbrygge 4, czyli nabrzeżem przy ratuszu.

Lokalizacja ma tu kluczowe znaczenie. To nie jest zamknięty teren przemysłowy, na którym można swobodnie ustawić ciężki sprzęt i wyłączyć obszar z użytkowania na kilka miesięcy. W pobliżu przez cały czas odbywa się ruch pasażerski, a z Tingvallakaia korzystają między innymi promy Nesoddbåtene.

Oslo Havn przygotowuje w tym miejscu modernizację nabrzeża pochodzącego z lat 80. XIX wieku. Jednym z elementów inwestycji jest usunięcie zanieczyszczonych osadów z dna, a następnie zabezpieczenie go przed erozją.

2. Dlaczego dno portu trzeba oczyścić?

Problemem są osady zgromadzone na dnie portu. W starych, miejskich portach przez dziesięciolecia odkładały się różnego rodzaju zanieczyszczenia, a ich usunięcie jest znacznie bardziej skomplikowane niż zwykłe wykopanie materiału spod wody.

Podczas prac istnieje bowiem ryzyko wzburzenia osadów. Jeżeli zanieczyszczone cząstki przedostaną się do toni wodnej, mogą rozprzestrzenić się daleko poza obszar, który ma zostać oczyszczony – a wtedy skutek jest odwrotny do zamierzonego.

3. Jak ma działać podwodny robot?

Urządzenie ma być w pełni elektryczne i zdalnie sterowane. Za jego pracę odpowiada operator kierujący maszyną z powierzchni – robot nie porusza się samodzielnie po dnie.

Plan zakłada, że robot będzie pracował bezpośrednio przy dnie: ma rozluźniać osady i zasysać je do zamkniętego systemu. Materiał trafi następnie wężami na ląd, do szczelnych kontenerów.

Sens całego rozwiązania sprowadza się do jednego: ograniczyć kontakt zanieczyszczonego materiału z wodą w trakcie wydobycia, żeby cząstki nie rozeszły się po basenie portowym.

4. Co stanie się z wydobytym materiałem?

Zanieczyszczone osady nie zostaną po prostu przeniesione w inne miejsce. Po wydobyciu materiał ma zostać odwodniony, a następnie przekazany do miejsc zajmujących się jego dalszym przetwarzaniem.

Woda oddzielona od osadów ma być oczyszczona, zanim trafi z powrotem do fiordu.

Cały proces będzie wymagał stałej kontroli jakości wody. Oslo Havn zapowiada między innymi pomiary mętności oraz pobieranie próbek. Chodzi o to, by na bieżąco sprawdzać, czy zanieczyszczone cząstki nie wydostają się poza obszar objęty oczyszczaniem.

5. Dlaczego nie zwykła pogłębiarka?

Tradycyjne pogłębianie stosuje się w portach na całym świecie, ale w centrum Oslo ma dwa konkretne ograniczenia.

Po pierwsze, duże urządzenia potrzebne do klasycznego pogłębiania zajęłyby sporą część przestrzeni portowej – a tam przez cały czas kursują promy i łodzie. Po drugie, rośnie ryzyko wzburzenia zanieczyszczonych osadów.

Według Oslo Havn rozwiązanie Granfoss ma być bardziej precyzyjne i wymagać mniejszej infrastruktury na powierzchni. Nie oznacza to jednak, że tradycyjne metody zostaną całkowicie zastąpione – celem projektu jest sprawdzenie, czy takie podejście sprawdzi się w konkretnych warunkach Oslo.

Dyrektor portu Ingvar M. Mathisen ujmuje to tak: rozwiązanie wygląda bardzo interesująco, a wizją Oslo Havn jest bycie najbardziej efektywnym i przyjaznym środowisku portem miejskim na świecie.

6. Co z promami do Nesodden?

Projekt znajduje się w miejscu ważnym również dla transportu publicznego. Tingvallakaia jest wykorzystywana przez Nesoddbåtene – promy łączące Oslo z Nesodden, z których według Oslo Havn korzystają miliony pasażerów rocznie.

Podczas właściwych prac związanych z oczyszczaniem dna promy mają przez pewien czas korzystać z alternatywnego miejsca postoju.

Nie planuje się natomiast wstrzymania transportu promowego. Celem jest takie zorganizowanie prac, aby ograniczyć ich wpływ na normalne funkcjonowanie portu. Szczegółowy harmonogram zmian w ruchu będzie zależał od dalszych etapów projektu.

7. Kiedy rozpoczną się prace?

Tutaj warto zachować ostrożność, bo robot nie rozpoczął jeszcze oczyszczania dna – i nie zrobi tego w tym roku.

Termin może ulec zmianie w zależności od przebiegu testów oraz procedur administracyjnych. Mieszkańcy Oslo nie zobaczą więc w najbliższych miesiącach robota oczyszczającego dno przy Aker Brygge – projekt jest dopiero na etapie przygotowania rozwiązania.

8. Kim jest Granfoss?

Granfoss to norweski start-up zajmujący się utrzymaniem dna morskiego przy użyciu robotyki podwodnej. Firma pozycjonuje swoje rozwiązanie jako alternatywę dla klasycznego pogłębiania – elektryczną, cichą i niewymagającą zamykania portu na czas prac.

Technologia została zbudowana na norweskich doświadczeniach z branży subsea, czyli podwodnej inżynierii rozwijanej przez dekady przy okazji wydobycia ropy i gazu. Firma informuje, że rozwiązanie jest chronione międzynarodowymi patentami.

Sama firma deklaruje również znaczące obniżenie emisji CO₂ oraz kosztów operacyjnych w porównaniu z tradycyjnym pogłębianiem – są to jednak dane marketingowe producenta, a nie wyniki testów przeprowadzonych w Oslo.

Projekt otrzymał wsparcie w ramach programu technologii środowiskowych Innovasjon Norge.

9. Zdalnie sterowany czy autonomiczny?

To rozróżnienie warto wyjaśnić, bo w opisach projektu pojawiają się oba pojęcia.

Granfoss rozwija platformę nastawioną docelowo na autonomiczne utrzymanie dna, z wykorzystaniem robotyki podwodnej i analizy danych w czasie rzeczywistym.

Natomiast urządzenie, które ma zostać przetestowane w Oslo, jest przez Oslo Havn opisywane jako zdalnie sterowane (norw. fjernstyrt). Za jego pracę odpowiada operator.

Dla samego projektu ma to praktyczne znaczenie: w zatłoczonym porcie, przy zabytkowym nabrzeżu i w kontakcie z zanieczyszczonym materiałem kontrola człowieka nad maszyną jest istotnym elementem bezpieczeństwa prac.

10. Projekt, który może przydać się innym portom

Dla norweskiej firmy znaczenie projektu wykracza poza jedno nabrzeże. Jeżeli testy zakończą się powodzeniem, doświadczenia z Oslo mogą zostać wykorzystane przy podobnych pracach w innych portach.

Problem zanieczyszczonych osadów występuje bowiem w wielu starszych portach na świecie. Szczególnie trudne są miejsca w centrach miast, gdzie nie można po prostu zamknąć dużego obszaru na czas robót – a Tingvallakaia jest właśnie takim przypadkiem.

Oslo Havn stawia sprawę jasno: chodzi o sprawdzenie, czy takie rozwiązanie może stać się podstawą nowych metod pogłębiania w złożonych, czynnych obszarach portowych.

To nie jest tylko projekt technologiczny

Choć głównym bohaterem jest podwodny robot, projekt dotyczy przede wszystkim konkretnego problemu środowiskowego. Oslo musi zmodernizować stare nabrzeże, ale jednocześnie zrobić to bezpiecznie dla środowiska wodnego i przy możliwie małym wpływie na działanie portu.

Najważniejsze pytania nie dotyczą więc tego, czy urządzenie wygląda futurystycznie, ale czy będzie w stanie:

• precyzyjnie usuwać zanieczyszczone osady,
• ograniczyć ich rozprzestrzenianie się w wodzie,
• pracować w zatłoczonym porcie bez jego blokowania,
• ograniczyć potrzebę wykorzystania dużego sprzętu,
• zapewnić wiarygodną kontrolę jakości wody,
• sprawnie przekazywać wydobyty materiał do dalszego przetwarzania.

Dopiero wyniki testów pokażą, czy wszystkie te założenia uda się spełnić.

11. Co warto wiedzieć w skrócie

12. FAQ – najczęściej zadawane pytania

13. Podsumowanie

Oslo testuje rozwiązanie, które może przydać się innym portom. Projekt przy Tingvallakaia jest ciekawy właśnie dlatego, że nie jest próbą stworzenia technologii dla samej technologii.

Norweski port ma konkretny problem do rozwiązania: zanieczyszczone dno, ograniczoną przestrzeń w centrum miasta i konieczność utrzymania ruchu pasażerskiego. Jeżeli podwodny robot sprawdzi się w takich warunkach, może być później wykorzystywany w innych podobnych miejscach.

Na ostateczne wnioski jest jednak zdecydowanie za wcześnie. Na 19 września 2026 roku projekt jest na etapie przygotowania i testowania technologii, a właściwe prace przy Tingvallakaia zaplanowano na jesień 2027 roku.

Przydatne artykuły powiązane

• Oslo – kompletny przewodnik po stolicy Norwegii
• Ciekawostki o Norwegii – co warto wiedzieć
• Co robić w Norwegii za darmo