Olden

Gdzie leży Olden?

Miejscowość znajduje się w gminie Stryn w okręgu Vestland, u końca Oldefjorden — odnogi rozległego systemu Nordfjordu. Od Olden dolina prowadzi w głąb lądu, w stronę masywu lodowcowego.

To układ typowy dla zachodniej Norwegii: fiord wcina się w ląd, a za nim ciągnie się dolina, która stopniowo wznosi się ku wysokim partiom gór. Tyle że tutaj na końcu doliny zamiast przełęczy jest lód.

Briksdalsbreen — lodowiec w zasięgu spaceru

Briksdalsbreen to jedno z ramion Jostedalsbreen — największego lodowca Europy kontynentalnej. Ramię schodzi z rozległej czapy lodowej w dolinę, kończąc się czołem nad niewielkim jeziorem polodowcowym.

Od parkingu w Briksdal do punktu widokowego przy czole lodowca idzie się zwykle 45–60 minut. Szlak prowadzi wzdłuż rzeki, mijając wodospady i przechodząc przez odcinki wykute w skale. Jest szeroki i dobrze utrzymany, choć pod górę.

Dla osób, które nie chcą lub nie mogą iść pieszo, kursują tu niewielkie pojazdy dowożące większość trasy.

Lodowiec, który się cofa

Briksdalsbreen jest jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów cofania się lodowca w Norwegii. W ciągu ostatnich dekad jego czoło wyraźnie się wycofało — miejsca, w których dawniej stał lód, dziś zajmuje jezioro i odsłonięta skała.

Zmiany są na tyle duże, że starsze zdjęcia i pocztówki pokazują zupełnie inny układ niż ten, który zastaje się na miejscu. Warto o tym pamiętać, oceniając, czego się spodziewać.

Dla odwiedzających ta historia ma też wartość poznawczą. Wzdłuż trasy widać świeżo odsłonięte podłoże skalne — wygładzone i porysowane, jeszcze bez roślinności. To zapis tego, gdzie lód sięgał kilkadziesiąt lat temu.

Wyprawy z przewodnikiem

Sam punkt widokowy przy czole lodowca jest ogólnodostępny i nie wymaga żadnego sprzętu. Natomiast wejście na powierzchnię lodu odbywa się wyłącznie w zorganizowanych wyprawach z przewodnikiem, ze sprzętem zapewnianym przez organizatora.

Nie jest to formalność. Powierzchnia lodowca jest poprzecinana szczelinami, z których część bywa przykryta warstwą śniegu i niewidoczna. Poruszanie się po niej bez przeszkolenia, raków i asekuracji jest realnie niebezpieczne.

Wyprawy organizowane są sezonowo, a w szczycie lata warto rezerwować miejsce z wyprzedzeniem.

Oldevatnet i barwa wody

W dolinie za Olden leży jezioro Oldevatnet, znane z intensywnej, mleczno-turkusowej barwy. Kolor nie jest efektem zanieczyszczenia ani glonów — pochodzi od bardzo drobnego pyłu skalnego, który lodowiec ściera z podłoża i który rzeki niosą do jeziora.

Zawieszone w wodzie cząstki rozpraszają światło, dając charakterystyczny odcień. Im więcej materiału niesie woda, tym bardziej nieprzezroczyste i bardziej mleczne robi się jezioro. Intensywność zmienia się w ciągu sezonu — najsilniejsza jest w okresie intensywnego topnienia.

Kjenndalsbreen i Lovatnet

Briksdalsbreen nie jest jedynym lodowcem dostępnym z tej okolicy. Nieco dalej leży Kjenndalsbreen — kolejne ramię Jostedalsbreen, do którego prowadzi dolina wzdłuż jeziora Lovatnet.

Ten wariant jest zwykle znacznie spokojniejszy. Lovatnet ma podobnie turkusową barwę co Oldevatnet, a dolina jest węższa i bardziej zamknięta. Dla osób, które chcą uniknąć tłumu przy Briksdal, to dobra alternatywa.

Olden jako port wycieczkowy

Olden jest jednym z portów przyjmujących statki wycieczkowe w tej części wybrzeża. Ma to bardzo wyraźny wpływ na to, jak wygląda miejscowość w ciągu dnia.

Gdy w porcie stoi duża jednostka, liczba osób w dolinie rośnie skokowo, a parkingi i szlak do lodowca robią się zatłoczone. W dniach bez zawinięć to samo miejsce bywa zupełnie spokojne.

Jeśli zależy ci na ciszy, warto sprawdzić harmonogram zawinięć albo po prostu przyjechać wcześnie rano lub późnym popołudniem.

Jak dojechać?

Samochodem. Olden leży przy drodze nr 60. Z Bergen jedzie się około pięciu godzin, z Ålesund około trzech, z Oslo — zwykle siedem do ośmiu, zależnie od trasy i przepraw.

Do lodowca. Z Olden do parkingu w Briksdal prowadzi droga doliną, licząca kilkanaście kilometrów. W sezonie kursują też autobusy turystyczne.

Statkiem. Dla pasażerów rejsów wycieczkowych Olden jest portem, z którego organizowane są wyjazdy do lodowca.

Olden o każdej porze roku

Olden dla fotografów

Lód bywa trudny ekspozycyjnie — jest jasny i łatwo go prześwietlić, tracąc rysunek szczelin. Pochmurny dzień daje tu zwykle lepszy efekt niż ostre słońce, bo wydobywa niebieskie odcienie w lodzie.

• Czoło lodowca z jeziorem polodowcowym na pierwszym planie
• Niebieski lód w szczelinach, w zbliżeniu
• Turkusowa woda Oldevatnet lub Lovatnet
• Świeżo odsłonięta, wygładzona skała przy szlaku
• Sylwetka na szlaku jako skala wielkości doliny
• Wodospady spadające ze zboczy doliny

Bezpieczeństwo przy lodowcu

Dwie zasady mają tu realne znaczenie. Po pierwsze — nie wchodź na lód bez przewodnika i sprzętu. Po drugie — nie podchodź pod czoło lodowca ani pod ściany lodu.

Z czoła regularnie odrywają się bloki lodu, a ich upadek jest nagły i nie daje ostrzeżenia. Podobnie niebezpieczne są brzegi jeziora bezpośrednio pod lodowcem. Wyznaczone punkty widokowe są ustawione w bezpiecznej odległości i to z nich należy korzystać.

Na szlaku obowiązują też zwykłe zasady górskie: odpowiednie buty, warstwy odzieży i świadomość, że pogoda w dolinie potrafi zmienić się szybko.

Informacje praktyczne

O czym pamiętać

Wejście na lód wymaga przewodnika i rezerwacji w sezonie. Szlak do czoła lodowca jest szeroki, ale prowadzi pod górę i po deszczu bywa śliski. Warto sprawdzić, czy w danym dniu w porcie stoi statek wycieczkowy — to znacząco zmienia liczbę osób w dolinie.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Olden — lodowiec bez wyprawy

Olden jest jednym z niewielu miejsc, gdzie lodowiec nie wymaga planowania wyprawy. Godzina marszu wygodnym szlakiem wystarczy, żeby stanąć przed czołem ramienia największego lodowca kontynentalnej Europy.

Ta dostępność ma dwie strony. Ułatwia zobaczenie lodu osobom, które nigdy nie chodziły po górach, ale sprawia też, że w sezonie bywa tu tłoczno. I warto przyjechać ze świadomością, że lodowiec, który się ogląda, jest wyraźnie mniejszy niż na zdjęciach sprzed kilkudziesięciu lat.