Norwegia zaostrza zasady. Fredrikstad zakazuje okularów AI w szkołach

Fredrikstad wprowadziło natychmiastowy, tymczasowy zakaz używania okularów z funkcjami sztucznej inteligencji w szkołach podstawowych. Decyzja obejmuje zarówno uczniów, jak i pracowników szkół. Powodem są przede wszystkim kwestie prywatności, bezpieczeństwa oraz brak jasnych krajowych zasad dotyczących wykorzystywania tego typu technologii wśród dzieci i młodzieży. Sprawa jest częścią szerszej dyskusji w Norwegii na temat tzw. KI-briller, czyli okularów z funkcjami sztucznej inteligencji.

Fredrikstad wprowadza zakaz

14 września 2026 roku gmina Fredrikstad poinformowała o wprowadzeniu tymczasowego zakazu korzystania z tzw. Meta-briller podczas nauki i aktywności szkolnych. Zakaz obowiązuje we wszystkich szkołach podstawowych w gminie i wszedł w życie natychmiast.

Zakaz dotyczy używania okularów podczas:

• zajęć lekcyjnych,
• aktywności szkolnych,
• przebywania na terenie szkoły w sytuacjach, w których używanie okularów może wpływać na prywatność lub bezpieczeństwo innych osób.

Początkowo komunikat Fredrikstad dotyczył przede wszystkim szkół. Następnie zakres ograniczeń został rozszerzony również na osoby pracujące z dziećmi i młodzieżą oraz na dzieci i młodzież korzystające z miejskich miejsc i aktywności.

Dlaczego Norwegia obawia się okularów AI?

Problemem nie jest sama sztuczna inteligencja.

Problemem jest to, że osoba korzystająca z takich okularów może potencjalnie rejestrować obraz i dźwięk otoczenia bez tego, aby osoby znajdujące się obok od razu wiedziały, że są nagrywane.

W środowisku szkolnym rodzi to szczególnie dużo pytań. W klasie znajdują się dzieci, nauczyciele i inni pracownicy szkoły. Nagranie może zawierać nie tylko obraz, ale również rozmowy, dane osobowe czy informacje dotyczące życia prywatnego uczniów.

Dlatego Fredrikstad uznało, że przed dopuszczeniem takich urządzeń do szkół potrzebne są jasne zasady dotyczące personvern, czyli ochrony prywatności, bezpieczeństwa informacji oraz zastosowania technologii w edukacji.

To nie jest jeszcze ogólnokrajowy zakaz

Warto to podkreślić, ponieważ informacja może być łatwo źle zinterpretowana. Norwegia nie wprowadziła jeszcze jednego, ogólnokrajowego zakazu używania okularów AI we wszystkich szkołach.

Na poziomie krajowym rząd już jednak podejmuje działania dotyczące tej technologii. 25 sierpnia minister ds. cyfryzacji i administracji Karianne Tung zapowiedziała zaostrzenie regulacji dotyczących smart glasses. Rząd chce również powołać grupę ekspertów, która ma przeanalizować sposób regulowania inteligentnych okularów oraz innych urządzeń wyposażonych w kamery, mikrofony i funkcje sztucznej inteligencji.

Minister wskazywała przede wszystkim na zagrożenia dla prywatności. Jednym z rozważanych problemów jest również możliwość wykorzystywania funkcji takich jak rozpoznawanie twarzy innych osób w przestrzeni publicznej.

Rząd wcześniej apelował do szkół

Dyskusja dotycząca okularów AI pojawiła się w Norwegii już wcześniej. Minister edukacji Kari Nessa Nordtun zwróciła się do norweskich szkół o uregulowanie korzystania z okularów z funkcjami sztucznej inteligencji w szkolnych regulaminach.

Oznacza to, że obecne decyzje poszczególnych gmin nie pojawiają się w próżni. Są częścią szerszej debaty dotyczącej tego, jak szkoły powinny reagować na szybko rozwijającą się technologię. Fredrikstad zdecydowało się jednak na bardziej zdecydowany krok i wprowadziło tymczasowy zakaz.

Podobne ograniczenia pojawiły się już wcześniej

Fredrikstad nie jest jedynym miejscem w Norwegii, które zdecydowało się ograniczyć używanie okularów AI.

Akershus fylkeskommune wprowadziło już 27 sierpnia zakaz korzystania z okularów AI w szkołach ponadpodstawowych w czasie zajęć. Zakaz obejmuje zarówno uczniów, jak i pracowników.

To pokazuje, że kwestia tzw. KI-briller szybko staje się jednym z ważniejszych tematów związanych z cyfryzacją norweskiej edukacji.

Czym właściwie są okulary AI?

Okulary AI wyglądają często jak zwykłe okulary, ale mogą mieć wbudowane dodatkowe technologie. W zależności od modelu mogą posiadać:

• kamerę,
• mikrofon,
• głośniki,
• połączenie ze smartfonem,
• dostęp do internetu,
• funkcje sztucznej inteligencji,
• możliwość wykonywania zdjęć i nagrywania filmów,
• możliwość analizowania informacji przy pomocy AI.

Jednym z najbardziej znanych przykładów są Meta Ray-Ban, czyli inteligentne okulary rozwijane przez Meta we współpracy z Ray-Ban. To właśnie urządzenia tego typu znalazły się w centrum norweskiej debaty – w Norwegii mówi się o nich potocznie Meta-briller.

Dlaczego szkoły reagują ostrzej niż inne miejsca?

Szkoła jest szczególnym środowiskiem. Dziecko może zostać nagrane przez inne dziecko bez świadomego wyrażenia zgody. Podobnie może zostać nagrany nauczyciel prowadzący lekcję.

W przypadku tradycyjnego telefonu często można zauważyć, że ktoś robi zdjęcie lub nagrywa film. W przypadku inteligentnych okularów sytuacja jest znacznie mniej oczywista.

To właśnie ta różnica jest jednym z powodów, dla których norweskie szkoły i samorządy chcą jasno określić zasady korzystania z nowych urządzeń.

Norwegia zaostrza podejście do AI

Debata o okularach AI jest częścią większej zmiany podejścia Norwegii do sztucznej inteligencji w szkołach.

W czerwcu rząd ogłosił nowe krajowe zalecenia dotyczące wykorzystania AI w edukacji. Od jesieni uczniowie klas 1–7 mają być zasadniczo chronieni przed samodzielnym korzystaniem z AI w pracy szkolnej. Na późniejszych etapach edukacji możliwe jest ostrożne testowanie technologii.

Norweski rząd argumentuje, że dzieci powinny przede wszystkim rozwijać podstawowe umiejętności, takie jak czytanie, pisanie i liczenie, zanim AI stanie się stałym elementem ich nauki.

Kalendarium – jak rozwijała się sprawa

Czy Norwegia wprowadzi zakaz w całym kraju?

Tego jeszcze nie wiadomo. Presja na wprowadzenie ogólnokrajowych regulacji jednak rośnie. 15 września Senterpartiet zażądało wprowadzenia krajowego zakazu używania okularów AI w miejscach, w których przebywają dzieci.

Równocześnie rząd przygotowuje szersze podejście do regulowania inteligentnych okularów i podobnych urządzeń. Na razie najbardziej zdecydowane działania podejmują więc poszczególne gminy i władze regionalne.

Słowniczek norweskich pojęć

Norwegia testuje granicę między AI a prywatnością

Sprawa okularów AI pokazuje, jak szybko technologia wyprzedza istniejące przepisy.

Jeszcze niedawno smart glasses były przede wszystkim ciekawostką technologiczną. Dzisiaj ich wygląd sprawia, że osoba znajdująca się obok może nawet nie wiedzieć, czy właśnie jest nagrywana.

Norweskie gminy zaczynają więc odpowiadać na pytanie, które prawdopodobnie w najbliższych latach stanie się dużo ważniejsze: czy możemy pozwolić na używanie kamer i sztucznej inteligencji wszędzie tam, gdzie znajdują się dzieci?

Fredrikstad na razie odpowiada: nie, dopóki nie będzie jasnych zasad.

FAQ – najczęstsze pytania