Norwegia zmienia zasady powrotu cudzoziemców. Kto może dostać pieniądze na powrót?

Od 15 września 2026 roku w Norwegii obowiązuje nowe rozporządzenie dotyczące wsparcia na powrót i reintegrację. System ma być prostszy, bardziej przejrzysty i obejmować większą grupę osób kwalifikujących się do programów reintegracyjnych. Zmiana jest szczególnie istotna dla osób, które otrzymały decyzję nakazującą opuszczenie Norwegii. Nie jest to natomiast program, w ramach którego każdy cudzoziemiec mieszkający w Norwegii może dostać pieniądze za powrót do swojego kraju.

To temat, w którym bardzo łatwo o nieporozumienie. Nagłówek w stylu „Norwegia płaci cudzoziemcom za powrót" brzmi chwytliwie, ale sugeruje program znacznie szerszy, niż faktycznie istnieje. Nowe przepisy dotyczą określonych grup osób objętych obowiązkiem opuszczenia Norwegii, a o przyznaniu konkretnej formy pomocy decydują norweskie władze imigracyjne.

1. Nowe przepisy obowiązują od 15 września 2026 roku

15 września 2026 roku weszło w życie nowe rozporządzenie forskrift om stønad til retur og reintegrering. Zastąpiło ono wcześniejsze przepisy z 2020 roku dotyczące wsparcia przy dobrowolnym i przymusowym powrocie.

Norweski rząd wyjaśnia, że głównym celem zmian jest uproszczenie systemu i stworzenie bardziej jednolitych zasad dotyczących pomocy przy powrocie oraz reintegracji w kraju pochodzenia.

Podstawowe elementy dotychczasowego systemu zostały jednak zachowane. Nadal możliwe jest między innymi uzyskanie pomocy związanej z podróżą, pieniędzy na podróż, wsparcia finansowego oraz pomocy reintegracyjnej po powrocie.

2. Kogo dotyczą nowe przepisy?

System skierowany jest przede wszystkim do cudzoziemców, którzy mają obowiązek opuszczenia obszaru Schengen i Unii Europejskiej. Oznacza to, że w określonych przypadkach obowiązek powrotu nie kończy się na opuszczeniu terytorium Norwegii.

Jeżeli dana osoba otrzymała decyzję zobowiązującą ją do opuszczenia kraju, wyjazd do innego państwa Schengen może nie oznaczać wykonania tej decyzji. Norweski rząd wyraźnie wskazuje, że nowe przepisy mają zastosowanie do osób z obowiązkiem opuszczenia obszaru Schengen i UE, a nie tylko Norwegii.

UDI podaje, że o assisted return mogą ubiegać się między innymi:

• osoby, których wniosek o ochronę lub inny pobyt został odrzucony,
• osoby oczekujące na decyzję w sprawie ochrony,
• osoby, które nie mają legalnego pobytu w Norwegii.

Nie każdy wniosek musi jednak zostać zaakceptowany.

3. To nie jest program dla wszystkich Polaków mieszkających w Norwegii

Informacja o nowych zasadach może łatwo zostać źle zinterpretowana. Polak mieszkający legalnie w Norwegii, posiadający prawo pobytu i pracujący w kraju, nie otrzyma automatycznie pieniędzy za przeprowadzkę do Polski.

Nowe rozporządzenie nie jest programem „dopłat do powrotu" dla wszystkich cudzoziemców. Pomoc jest związana z konkretną sytuacją imigracyjną i obowiązkiem opuszczenia Norwegii lub całego obszaru objętego decyzją o powrocie.

4. Jakiego rodzaju pomoc może otrzymać osoba wracająca?

Pomoc nie musi ograniczać się do wypłaty pieniędzy. W zależności od sytuacji może obejmować między innymi:

• bilet lotniczy do kraju pochodzenia,
• pomoc w uzyskaniu paszportu lub dokumentu podróży,
• pomoc w zaplanowaniu podróży,
• wsparcie organizacyjne podczas podróży,
• badanie lekarskie i niezbędne szczepienia,
• konsultacje dotyczące powrotu,
• wsparcie finansowe,
• pomoc w reintegracji po przyjeździe do kraju pochodzenia.

W proces zaangażowana może być również International Organization for Migration (IOM). UDI informuje, że osoby korzystające z assisted return mogą otrzymać pomoc przy organizacji podróży, dokumentach oraz przygotowaniu wyjazdu.

5. Ile pieniędzy można otrzymać?

Kwota zależy od sytuacji konkretnej osoby, momentu złożenia wniosku oraz programu, w ramach którego odbywa się powrót.

W podstawowym systemie UDI wskazuje obecnie na 15 000 NOK dla osoby dorosłej, jeżeli wniosek zostanie złożony przed upływem terminu wyjazdu lub przed wyznaczeniem takiego terminu. Jeżeli wniosek zostanie złożony po upływie terminu wyjazdu, podstawowa kwota może wynosić 5 000 NOK.

W przypadku rodzin i dzieci mogą obowiązywać dodatkowe zasady oraz dodatkowe świadczenia. Dlatego nie można podać jednej uniwersalnej kwoty dla wszystkich osób korzystających z programu.

6. Reintegracja – pomoc po powrocie

Jedną z ważniejszych części systemu jest reintegrering, czyli reintegracja. Chodzi o pomoc, która ma ułatwić osobie powracającej ponowne rozpoczęcie życia w kraju pochodzenia.

W zależności od kraju i programu pomoc może obejmować między innymi:

• szkolenia zawodowe,
• edukację,
• pomoc w znalezieniu pracy,
• przygotowanie do podjęcia zatrudnienia,
• pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej,
• wsparcie mieszkaniowe,
• inne usługi związane z ponownym rozpoczęciem życia w kraju pochodzenia.

Nie zawsze oznacza to wypłatę pieniędzy do ręki. Część pomocy może być przekazywana w formie konkretnych usług lub świadczeń. UDI wskazuje, że w niektórych programach reintegracyjnych pomoc może być przeznaczona na przykład na mieszkanie, edukację, szkolenie zawodowe lub rozpoczęcie działalności.

7. Nowa grupa objęta systemem

Jedną z najważniejszych zmian wprowadzonych 15 września jest uwzględnienie osób objętych europejskim programem European Reintegration Programme (EURP).

Norweski rząd wskazuje, że dzięki temu większa grupa osób posiadających decyzję o powrocie może zostać objęta wsparciem reintegracyjnym. To jedna z głównych różnic w stosunku do poprzedniego systemu.

Zmiana jest związana również z szerszą współpracą europejską dotyczącą organizowania powrotów i reintegracji osób, które nie mają prawa legalnie przebywać na terytorium Europy.

8. Dlaczego Norwegia zdecydowała się na zmianę?

Norweskie Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje przede wszystkim na potrzebę uproszczenia przepisów. Dotychczas funkcjonujące rozwiązania pochodziły z 2020 roku, a od tego czasu zmieniła się również europejska współpraca dotycząca organizacji powrotów i reintegracji.

W maju 2026 roku norweskie ministerstwo przedstawiło propozycję nowych przepisów. W dokumentach konsultacyjnych wskazywano między innymi na możliwość większego wykorzystania programów oferowanych przez europejską agencję Frontex, w tym pomocy dotyczącej organizacji podróży oraz reintegracji. Ostatecznie nowe przepisy weszły w życie 15 września.

9. Ważny termin: sześć miesięcy

Nowe przepisy wprowadzają również istotną zasadę dotyczącą ważności decyzji o przyznaniu pomocy. Jeżeli powrót nie zostanie zrealizowany, przyznane wsparcie co do zasady wygasa po sześciu miesiącach od wydania decyzji.

Ma to ograniczyć sytuacje, w których decyzja o przyznaniu świadczenia pozostaje aktywna przez długi czas, mimo że osoba nie realizuje powrotu.

10. Co dzieje się, jeśli UDI odmówi?

Nie każdy wniosek o assisted return jest automatycznie akceptowany. UDI informuje, że w przypadku odmowy osoba może złożyć odwołanie. Jeżeli UDI nie zmieni swojej decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odwołanie może zostać przekazane do dalszego rozpatrzenia zgodnie z procedurą przewidzianą dla spraw imigracyjnych.

Trzeba jednak pamiętać, że samo złożenie wniosku o pomoc w powrocie nie oznacza uzyskania prawa do pozostania w Norwegii. Jeżeli dana osoba ma obowiązek opuszczenia kraju, nadal musi go wykonać zgodnie z otrzymaną decyzją.

11. Powrót dobrowolny a przymusowy

Norwegia rozróżnia sytuacje, w których osoba sama współpracuje przy organizacji powrotu, od przypadków, w których powrót jest realizowany przymusowo.

Nowe przepisy mają wspierać przede wszystkim dobrowolny powrót osób, które i tak są zobowiązane do opuszczenia Norwegii. Dla norweskich władz jest to sposób na sprawniejsze wykonanie decyzji o powrocie i jednocześnie ograniczenie konieczności stosowania przymusowych procedur.

W dokumentach rządowych podkreślono, że system ma zachęcać osoby zobowiązane do opuszczenia kraju do współpracy przy organizacji własnego powrotu.

12. Szczególne programy dla wybranych państw

Nie wszystkie osoby wracające do swoich krajów są traktowane dokładnie tak samo. UDI prowadzi również specjalne programy dla obywateli wybranych państw. Wśród wymienianych krajów znajdują się między innymi Afganistan, Irak, Maroko i Somalia.

W takich przypadkach dostępne mogą być dodatkowe rozwiązania dotyczące pieniędzy, edukacji, pracy, szkoleń czy rozpoczęcia działalności gospodarczej. Oznacza to, że wysokość oraz rodzaj pomocy mogą znacząco różnić się w zależności od sytuacji konkretnej osoby.

13. Rodziny, dzieci i osoby szczególnie narażone

System przewiduje również rozwiązania dotyczące rodzin oraz osób małoletnich. UDI wskazuje, że w przypadku dzieci mogą obowiązywać dodatkowe świadczenia, a w niektórych programach dostępne jest również wsparcie reintegracyjne przeznaczone na konkretne potrzeby.

Szczególne zasady dotyczą małoletnich bez opieki. W ich przypadku możliwe jest między innymi wsparcie finansowe oraz pomoc w zakresie mieszkania, edukacji, rozpoczęcia działalności, szkolenia zawodowego czy podstawowych potrzeb po powrocie.

Norwegia przewiduje także szczególne rozwiązania dla osób znajdujących się w trudniejszej sytuacji. UDI zalicza do grup wymagających szczególnego wsparcia między innymi:

• młodych dorosłych w wieku 18–23 lat, którzy wcześniej przybyli do Norwegii jako małoletni bez opieki,
• potencjalne ofiary handlu ludźmi,
• osoby będące ofiarami przemocy, przymusu lub wykorzystywania,
• osoby ze szczególnymi potrzebami medycznymi,
• osoby samotne powyżej 60. roku życia.

W zależności od sytuacji możliwe jest dodatkowe wsparcie, a nawet dalsza pomoc już po powrocie.

14. Czy Polacy mogą korzystać z programu?

Dla polskich czytelników najważniejsza jest jedna odpowiedź: sam fakt posiadania polskiego obywatelstwa nie oznacza prawa do otrzymania takiego świadczenia.

Polak legalnie mieszkający w Norwegii, który ma prawo pobytu, pracuje i spełnia wymagania dotyczące pobytu, nie staje się automatycznie uczestnikiem programu tylko dlatego, że chce wrócić do Polski. Program dotyczy osób znajdujących się w określonej sytuacji związanej z prawem pobytu i obowiązkiem powrotu.

Dlatego osoba, która planuje zwykłą przeprowadzkę z Norwegii do Polski, powinna traktować ją jako własną przeprowadzkę, a nie jako powrót objęty programem assisted return.

Czy można dostać pieniądze i jednocześnie zostać w Norwegii?

Nie. Wsparcie jest związane z faktycznym wykonaniem powrotu. Nowe przepisy przewidują również sześciomiesięczny termin, po którym decyzja o przyznaniu świadczenia co do zasady wygasa, jeśli powrót nie został zrealizowany. Nie jest to więc świadczenie wypłacane niezależnie od tego, czy dana osoba rzeczywiście opuści Norwegię.

15. Jak wygląda podróż?

Osoba korzystająca z programu jest informowana wcześniej o terminie wyjazdu. UDI podaje, że podróż odbywa się zasadniczo jak normalna podróż pasażerska, najczęściej na pokładzie regularnego lotu.

W zależności od sytuacji możliwa jest pomoc podczas podróży, a w niektórych przypadkach również podczas przesiadek. Osoba może również otrzymać pomoc w organizacji dokumentów potrzebnych do podróży.

Norwegia chce usprawnić system powrotów

Nowe przepisy są częścią szerszych działań Norwegii związanych z polityką powrotową. Z perspektywy norweskiego rządu system ma jednocześnie ułatwiać dobrowolne powroty i sprawniejsze wykonywanie decyzji wydawanych przez administrację imigracyjną.

Zmiana nie oznacza więc wprowadzenia nowego świadczenia dla wszystkich cudzoziemców. Chodzi przede wszystkim o uporządkowanie istniejącego systemu oraz rozszerzenie go o kolejne możliwości reintegracji.

16. Najważniejsze informacje w skrócie

17. Najczęściej zadawane pytania

Gdzie szukać informacji?

Osoby, które uważają, że mogą kwalifikować się do programu, powinny sprawdzić swoją sytuację bezpośrednio w UDI. Norweski urząd prowadzi informacje dotyczące assistert retur, dostępnych form pomocy oraz procedury składania wniosku. W przypadku wielu programów w przygotowaniu powrotu uczestniczy również IOM – International Organization for Migration.

Przydatne artykuły powiązane

• Numer personalny w Norwegii – kompletny poradnik
• D-number – jak go uzyskać i czym różni się od numeru personalnego?
• NAV – norweskie świadczenia społeczne