Geirangerfjord

Gdzie znajduje się Geirangerfjord?

Fiord leży w okręgu Møre og Romsdal w zachodniej Norwegii, około 85 kilometrów na wschód od Ålesund. Jest odnogą Sunnylvsfjorden, który z kolei wchodzi w skład rozległego systemu Storfjorden. Od otwartego morza dzieli go więc kilkadziesiąt kilometrów wody.

Na jego końcu, w miejscu gdzie dolina zwęża się między ścianami gór, leży Geiranger. Miasteczko jest jednocześnie portem — w sezonie zawijają tu duże statki wycieczkowe, które rzucają kotwicę na środku fiordu.

Geirangerfjord na mapie

Mapa dobrze pokazuje, dlaczego dojazd tutaj zajmuje więcej czasu, niż wynikałoby z odległości w linii prostej. Fiord wcina się głęboko w górzysty teren, a drogi muszą omijać kolejne grzbiety albo wspinać się na nie serpentynami.

Dlaczego UNESCO?

W 2005 roku Geirangerfjord został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO razem z Nærøyfjordem, jako wspólny obiekt „Fiordy Zachodniej Norwegii”. Oba akweny uznano za wyjątkowo dobrze zachowane przykłady krajobrazu fiordowego.

Chodziło nie tylko o walory widokowe. Wpis podkreśla skalę pionową tego krajobrazu — ściany wznoszą się na ponad tysiąc metrów nad lustrem wody, a dno fiordu sięga kilkuset metrów poniżej poziomu morza. Różnica między najniższym a najwyższym punktem przekracza więc półtora kilometra na dystansie liczonym w setkach metrów w poziomie.

Jak powstał fiord

Geirangerfjord jest doliną wyrzeźbioną przez lodowiec. Podczas kolejnych epok lodowcowych masy lodu przesuwały się tędy w kierunku morza, pogłębiając i poszerzając istniejącą dolinę rzeczną. Lód działał jak ogromny hebel — ścierał skały, wybierał materiał i nadawał dolinie przekrój litery U.

Gdy lodowce ustąpiły, morze wdarło się do wyżłobionej doliny. Stąd bierze się cecha charakterystyczna fiordów: woda jest tu znacznie głębsza niż w przybrzeżnych zatokach, a zbocza opadają stromo pod powierzchnię, zamiast przechodzić w łagodną plażę.

Ślady tego procesu widać do dziś. Wygładzone, jakby wypolerowane płaty skalne na zboczach to miejsca, którymi przesuwał się lód obciążony wtopionym w niego żwirem.

Siedem Sióstr i Zalotnik

Najbardziej znanym elementem fiordu są Wodospady Siedmiu Sióstr (De syv søstrene) — zespół sąsiadujących ze sobą strug wody spadających ze skalnej ściany wprost do fiordu. Nazwa bierze się z liczby oddzielnych kaskad, choć ich liczba zmienia się w zależności od pory roku i ilości wody.

Naprzeciwko, po przeciwnej stronie fiordu, spada wodospad Friaren, po polsku Zalotnik. Ludowa opowieść mówi, że kawaler bezskutecznie zabiega o względy siedmiu sióstr — stąd nazwy. Trzeci znany wodospad tego odcinka to Brudesløret, czyli Welon Panny Młodej.

Opuszczone gospodarstwa na półkach skalnych

Jedną z najciekawszych rzeczy w Geirangerfjordzie są dawne gospodarstwa założone na wąskich półkach skalnych wysoko nad wodą. Najbardziej znane to Skageflå i Knivsflå, położone kilkaset metrów nad taflą fiordu.

Powstały tam, gdzie dało się znaleźć choć trochę ziemi nadającej się pod uprawę i wypas. Dostęp prowadził stromymi ścieżkami albo drabinami, a wszystko — ludzi, zwierzęta, zbiory — trzeba było transportować wodą i dalej pod górę. Gospodarstwa opuszczono na przełomie XIX i XX wieku.

Do Skageflå prowadzi dziś szlak turystyczny; można też dopłynąć łodzią do brzegu pod gospodarstwem i wejść na górę pieszo. Z fiordu zabudowania wyglądają jak przyklejone do ściany.

Punkty widokowe

Geirangerfjord ogląda się z trzech głównych poziomów: z wody, z drogi biegnącej zboczem oraz z wysokich punktów widokowych powyżej granicy lasu. Każdy daje inny obraz tego samego krajobrazu.

Fiord od strony wody

Rejs po Geirangerfjordzie daje zupełnie inną perspektywę niż jazda drogą po zboczu. Dopiero z poziomu tafli widać, jak wysokie są ściany — i jak małe wydają się przy nich gospodarstwa na półkach skalnych czy nawet duże statki.

Podstawowe połączenie to trasa Geiranger – Hellesylt, obsługiwana przez prom przepływający wzdłuż całego fiordu. Rejs trwa około godziny i prowadzi obok Siedmiu Sióstr oraz Zalotnika. Poza promem kursują też mniejsze łodzie wycieczkowe, w tym takie, które podchodzą bliżej wodospadów i gospodarstw.

Jak dojechać?

Samochodem. Z Oslo trasa przez Lillehammer i Otta zajmuje około 6–7 godzin. Od strony południowej można dojechać drogą 63 przez Dalsnibbę, od północy — tą samą drogą przez Ørnesvingen i Trollstigen. Obie trasy są sezonowe.

Promem. Połączenie Hellesylt – Geiranger pozwala włączyć przeprawę przez fiord w trasę przejazdu, zamiast objeżdżać go lądem.

Autobusem. W sezonie letnim kursują połączenia z Ålesund i Åndalsnes.

Geirangerfjord o każdej porze roku

Geirangerfjord dla fotografów

Główna trudność polega tu na skali. Zdjęcie z poziomu drogi rzadko oddaje wysokość ścian, bo w kadrze brakuje punktu odniesienia. Warto więc szukać elementów, które tę skalę pokazują — statku, domu, łodzi.

• Statek na środku fiordu jako miara wysokości ścian
• Siedem Sióstr z pokładu promu
• Serpentyny Ørnesvingen z góry
• Gospodarstwa na półkach skalnych w oddaleniu
• Panorama z Dalsnibby ponad granicą lasu
• Odbicia zboczy w wodzie przy bezwietrznej pogodzie
• Niskie chmury wchodzące w dolinę

Co zobaczyć w okolicy?

Informacje praktyczne

O czym pamiętać

Wjazd do Geiranger jest bezpłatny, ale część dróg dojazdowych w regionie to trasy płatne, a dojazd na Dalsnibbę wymaga osobnej opłaty. W sezonie warto rezerwować nocleg z wyprzedzeniem — baza noclegowa w samym miasteczku jest niewielka. Pogoda w dolinie potrafi zmienić się w ciągu godziny, więc nawet latem warto mieć ze sobą kurtkę przeciwdeszczową.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Geirangerfjord — krajobraz w pionie

Geirangerfjord robi wrażenie nie długością, bo piętnaście kilometrów to niewiele jak na norweskie fiordy, lecz tym, co zmieściło się na tym krótkim odcinku. Wodospady spadające prosto do wody, gospodarstwa uczepione półek skalnych kilkaset metrów nad taflą, drogi wspinające się serpentynami na ponad tysiąc metrów.

Ten krajobraz czyta się w pionie, nie w poziomie. Dlatego warto zobaczyć go z więcej niż jednego poziomu — z pokładu promu, z drogi biegnącej zboczem i z któregoś z wysokich punktów widokowych. Dopiero razem układają się w całość.