Andfjorden: Norwegia utworzyła ogromny morski obszar chroniony. Obejmuje wody przy Senji i Andøyi

Norwegia objęła ochroną jeden z najbardziej wyjątkowych fragmentów swojego wybrzeża. Andfjorden marine verneområde ma powierzchnię około 1848,5 km² i obejmuje wody gmin Andøy, Harstad i Senja. Pod powierzchnią kryją się koralowce, lasy kelpowe, gąbki, piórosze, miejsca tarła ryb i siedliska wielorybów. Najbardziej spektakularnym elementem obszaru jest Bleiksdjupet – podmorski kanion sięgający około 1000 metrów głębokości. Decyzja rządu norweskiego zapadła 18 września 2026 roku.

Gdzie znajduje się Andfjorden?

Andfjorden leży w północnej Norwegii, na pograniczu regionów Nordland i Troms. Chroniony obszar obejmuje wody trzech gmin: Andøy, Harstad i Senja. Rozciąga się między Senją na wschodzie a Andøyą na zachodzie i północy – od Selfjorden na Senji po wody na północ i zachód od Andøyi.

Jego łączna powierzchnia wynosi około 1848,5 km² – norweski rząd porównał to do prawie 260 tysięcy boisk piłkarskich. Dla porównania to więcej niż powierzchnia całej Warszawy z okolicami.

Dlaczego Andfjorden jest tak wyjątkowy?

Andfjorden posiada niezwykle zróżnicowany krajobraz podwodny. W jednym miejscu możemy znaleźć rafy koralowe, lasy koralowców, gąbki, piórosze, lasy kelpowe, dna pokryte piaskiem muszlowym, obszary tarła ryb i miejsca żerowania młodych ryb.

Norweska Dyrekcja ds. Środowiska (Miljødirektoratet) podkreśla, że celem ochrony jest zachowanie charakterystycznego przekroju środowisk – od obszarów przybrzeżnych po otwarte morze, od płytkich do bardzo głębokich partii akwenu.

Bleiksdjupet – gigantyczny kanion pod powierzchnią morza

Jednym z najbardziej niezwykłych elementów Andfjorden jest Bleiksdjupet – podmorski kanion wcinający się w szelf kontynentalny zaledwie około 10 kilometrów od wybrzeża Andøyi.

Według danych Havforskningsinstituttet kanion ma około 10 km szerokości i 30 km długości, a jego głębokość sięga około 1000 metrów. To jeden z największych podmorskich jarów w Europie.

Koralowce, które rosną przez dziesiątki i setki lat

Jednym z najważniejszych powodów ochrony Andfjorden są jego siedliska koralowe. Występują tutaj zarówno rafy koralowe, jak i rozległe obszary określane jako lasy koralowców.

Norweskie koralowce żyją w zimnych wodach i mogą znajdować się na znacznych głębokościach. Tworzą strukturę dającą schronienie rybom, bezkręgowcom i innym organizmom. Problem polega na tym, że takie siedliska są bardzo wrażliwe na fizyczne uszkodzenia – niektóre koralowce rosną zaledwie kilka centymetrów rocznie, a ich odbudowa może trwać dziesiątki lat.

Jednym z wyjątkowych miejsc jest Steinaværrevet – rafa o powierzchni około 4 km², uznawana przez Havforskningsinstituttet za jeden z najciekawszych obszarów rafowych w norweskich wodach przybrzeżnych. Występują na niej koralowce kamienne oraz koralowce rogowe.

Lasy kelpowe i inne siedliska

W płytszych częściach obszaru rosną lasy kelpowe. Kelp – wielkie brunatnice – tworzy coś w rodzaju podwodnego lasu, zapewniając schronienie i miejsce żerowania wielu organizmom. Ważną rolę pełnią też dna z piaskiem muszlowym oraz ruglbunn – siedliska tworzone przez wapienne organizmy.

W głębszych partiach Andfjorden Havforskningsinstituttet opisuje między innymi głębinowe piórosze (dyphavssjøfjær), które mogą osiągać nawet około 2 metrów wysokości. To pokazuje, jak bardzo różnorodny jest ten ekosystem.

Dorsze, halibuty i miejsca tarła

Andfjorden ma kluczowe znaczenie dla rybołówstwa. Znajdują się tutaj miejsca tarła, dorastania i żerowania ryb. Badania Havforskningsinstituttet wskazują w szczególności na dwa większe obszary tarłowe halibuta atlantyckiego: Finningan i Flesan.

Wieloryby i ptaki morskie

Andfjorden jest ważny również dla wielorybów i ptaków morskich. Bogate w ryby i inne organizmy morze zapewnia pożywienie dla większych drapieżników. Dlatego ochrona dna morskiego i miejsc tarła ryb ma znaczenie nie tylko dla ryb, ale całego łańcucha pokarmowego.

Co oznacza ochrona dla turystów?

Ważne jest rozróżnienie: „obszar chroniony" to nie to samo co „obszar zamknięty dla człowieka".

Zarządzanie obszarem będzie prowadzone z udziałem lokalnych społeczności, władz regionalnych oraz Sametinget – parlamentu Saamów.

Senja – wyspa sąsiadująca z chronionym morzem

Senja to jedna z najbardziej charakterystycznych wysp północnej Norwegii – strome góry wyrastające niemal bezpośrednio z morza, wąskie fiordy i surowe wybrzeże. Nowy obszar chroniony pokazuje, że krajobraz Senji nie kończy się na linii brzegowej.

Wschodnia część Andfjorden marine verneområde obejmuje między innymi obszary związane z Selfjorden na Senji. Badania wskazują, że ta część chronionego obszaru ma bardzo urozmaiconą rzeźbę dna – z wyspami, skałami, zboczami i głębszymi partiami fiordowymi.

Dla turystów odwiedzających Senję, Andøyę i okolice Harstad najważniejsze jest jedno: ochrona nie oznacza zamknięcia regionu. Oznacza natomiast, że jeden z najbardziej wartościowych fragmentów norweskiego morza otrzymał dodatkową ochronę – na przyszłość.

Najważniejsze informacje o Andfjorden

FAQ – najczęściej zadawane pytania