Ålesund to miasto rozłożone na wyspach u wejścia do fiordów Sunnmøre, a jego centrum to najbardziej spójny zespół secesji w Norwegii. Po wielkim pożarze w styczniu 1904 roku centrum odbudowano w zaledwie trzy lata w jednym stylu – secesji (Art Nouveau, po norwesku jugendstil). Dziś to architektoniczne muzeum pod gołym niebem, do którego nie kupuje się biletu, z najpiękniejszym punktem widokowym na wzgórzu Aksla i świetną bazą wypadową na Geirangerfjord, Hjørundfjord i wyspę ptaków Runde.
Centrum obejdziesz pieszo – auto przyda się na fiordy i Runde.
Kanał Brosundet w samym centrum – Ålesund rozłożone jest na wyspach i przecięte wodą. Fot. kolekcja własna
2. Pożar 1904 i odbudowa
23.01.1904, nocW fabryce na wyspie Aspøy wybucha pożar. Silny wiatr przenosi ogień na drewnianą zabudowę i w kilka godzin płonie prawie całe miasto – ok. 850 budynków. Ponad 10 tys. ludzi zostaje bez dachu nad głową, ginie jedna osoba.
kilka dni późniejZ pomocą przypływają statki wysłane przez cesarza Niemiec Wilhelma II, który znał i lubił te okolice – z żywnością, ubraniami i materiałami budowlanymi. Zbiórki ruszają w całej Norwegii i Europie.
1904–1907Norwescy architekci, wykształceni często w Niemczech, odbudowują centrum w stylu jugendstil. Wszystko powstaje w tym samym czasie i stylu – stąd wyjątkowa spójność miasta.
dziśCentrum jest chronione, a o historii pożaru i odbudowy opowiada Jugendstilsenteret w dawnej aptece Svaneapoteket.
3. Spacer szlakiem secesji
Secesyjne centrum z lotu ptaka – miasto odbudowano po pożarze w jednym stylu i w ciągu kilku lat. Fot. kolekcja własna
Secesji nie trzeba tu szukać na jednej ulicy – jest wszędzie. Patrz w górę: na smoki, orły, maski, liście i kwiaty na elewacjach, wieżyczki na narożnikach, asymetryczne okna i wykusze. Norweska secesja łączy europejskie wzory z motywami nordyckimi i wikińskimi.
💊
Apotekergata
Dawna apteka Svaneapoteket z Jugendstilsenteret i muzeum sztuki KUBE obok.
🌊
Brosundet
Kanał, w którym odbijają się kamienice – najczęściej fotografowany widok miasta, najpiękniejszy wieczorem.
🏘️
Kongens gate i Løvenvoldgata
Zwarte pierzeje kamienic z wieżyczkami i klimatycznymi podwórzami.
📸
Kiedy fotografować
Rano lub wieczorem – w środku dnia, gdy w porcie stoją wycieczkowce, w centrum jest tłoczno.
4. Aksla – 418 schodów do widoku
Widok z Aksli – stąd najlepiej widać, jak miasto rozkłada się między wyspami. Fot. kolekcja własna
Aksla (Fjellstua)
Informacja
Uwagi
Wysokość
189 m n.p.m.
tuż nad centrum
Wejście
418 schodów z parku Byparken
ok. 15–25 minut, bezpłatnie, całą dobę
Autem
droga na szczyt od wschodu
mały parking
Na szczycie
taras widokowy, budynek Fjellstua
kawiarnia czynna sezonowo
Kiedy
przed 9 lub po 20
latem bez tłumów i w lepszym świetle
5. Akwarium i wyspy: Giske, Godøy, Runde
Za miastem zaczyna się archipelag Sunnmøre i otwarte morze. Fot. Holger Uwe Schmitt / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (kadr)
🐟
Atlanterhavsparken
Jedno z największych akwariów w Europie Północnej, ok. 3 km od centrum, nad samym morzem. Foki, pokazy karmienia z nurkiem – idealne na deszczowy dzień.
⛪
Giske
Wyspa za tunelem podmorskim: XII-wieczny kościół z białego marmuru i piaszczysta plaża.
🗼
Godøy
Latarnia morska Alnes, ścieżki nad morzem, mały port i kawiarnia z goframi.
🐦
Runde
Ok. 1,5–2 godziny jazdy: klify z setkami tysięcy ptaków – maskonury, głuptaki, alki. Najlepiej od maja do lipca. Zabierz lornetkę i ciepłą kurtkę.
pod wodą ruiny farm zalanych po osuwisku w 1908 r.
🔁
Pętla przez Trollstigen i GeirangerÅlesund → Åndalsnes → Trollstigen → Geiranger → prom Geiranger–Hellesylt → powrót do Ålesund. To cały dzień (ok. 10 godzin z postojami) i jedna z najpiękniejszych tras w Norwegii – latem, gdy Trollstigen jest otwarty.
7. Kuchnia i ceny
Ålesund to od wieków miasto rybackie – w kartach królują dorsz, halibut, krewetki i kraby. Region słynie też z eksportu suszonego, solonego dorsza (klippfisk) do Portugalii i Brazylii, więc koniecznie spróbuj bacalao – np. w znanej restauracji XL Diner w centrum.
Co
Cena (orientacyjnie)
Uwagi
Kawa
55–70 kr
w kawiarni
Lunch (kanapka + kawa)
120–170 kr
taniej ze sklepu
Danie główne
200–350 kr
restauracja
Piwo 0,5 l w barze
90–120 kr
alkohol w sklepie tylko do 4,7%
8. Dojazd i komunikacja
✈️
Samolotem
Lotnisko Ålesund Vigra leży na wyspie, ok. 20 km od centrum – autobus jedzie ok. 25 minut. Lecisz bezpośrednio albo z przesiadką w Oslo lub Bergen. Trasy z Polski: Loty z Norwegii do Polski.
🚗
Autem
Z Oslo ok. 7–8 godzin, z Trondheim ok. 5–6 godzin, z Bergen ok. 7–8 godzin z promami. Kolei do Ålesund nie ma – najbliższa stacja jest w Åndalsnes.
🚌
Na miejscu
Centrum obejdziesz pieszo w kwadrans. Autobusy regionalnego przewoźnika FRAM dojeżdżają m.in. na Giske, Godøy i lotnisko – bilety w aplikacji FRAM.
9. Noclegi
Nocleg
Cena za noc (orientacyjnie)
Dla kogo
Hotel przy Brosundet
1 500–3 000 kr
widok na kanał i klimat
Hotel sieciowy w centrum
900–1 700 kr
wygoda i lokalizacja
Hostel
300–600 kr
łóżko w sali
Camping
200–350 kr
miejsce na namiot
Latem, gdy w porcie stoją wycieczkowce, rezerwuj 2–3 miesiące wcześniej. Maj, czerwiec i wrzesień są spokojniejsze i tańsze.
10. Ålesund oczami Polaków
👍 Co chwalą
kameralne miasto i rodzinny klimat w pracy
morze, wyspy, góry i fiordy na wyciągnięcie ręki
niższe koszty najmu niż w Oslo
praca w rybołówstwie, przetwórstwie, budownictwie i stoczniach
👎 Na co narzekają
deszczowe, wietrzne zimy i krótkie dni
daleko do większych miast i lotnisk z wieloma połączeniami
drogie jedzenie na mieście
Najczęściej zadawane pytania
Pytanie
Odpowiedź
Dlaczego Ålesund jest zbudowane w stylu secesji?
Po pożarze 23 stycznia 1904 roku, który zniszczył ok. 850 budynków, centrum odbudowano w latach 1904–1907. Architekci budowali w modnym wtedy stylu jugendstil, więc całe miasto ma spójny, secesyjny charakter.
Ile schodów prowadzi na Akslę?
418 schodów z parku Byparken w centrum. Wejście na punkt widokowy (189 m n.p.m.) zajmuje ok. 15–25 minut i jest bezpłatne. Na szczyt można też podjechać autem.
Ile dni zaplanować na Ålesund?
Na samo miasto wystarczy jeden dzień. Z wyspami Giske i Godøy oraz akwarium – dwa dni. Jeśli chcesz zobaczyć też fiordy i wyspę ptaków Runde, zaplanuj 3–4 dni.
Jak dojechać z Ålesund do Geirangerfjordu?
Autem ok. 2,5–3 godzin z przeprawą promową. Latem kursują też wycieczki autokarowe i statki. Ciekawą pętlą jest trasa przez Trollstigen z powrotem promem Geiranger–Hellesylt.
Czy do Ålesund dojedzie się pociągiem?
Nie. Najbliższa stacja kolejowa jest w Åndalsnes, ok. 2 godzin jazdy autem lub autobusem. Do Ålesund najłatwiej dolecieć – lotnisko Vigra leży ok. 20 km od centrum.
Kiedy zobaczyć maskonury na Runde?
Najlepiej od maja do lipca, gdy ptaki gniazdują na klifach. W sezonie na wyspie przebywa ok. 500 tysięcy ptaków morskich.
Czym poruszać się po Ålesund?
Centrum obejdziesz pieszo. Na wyspy i lotnisko dojedziesz autobusami regionalnego przewoźnika FRAM – bilety kupisz w aplikacji FRAM.
Artykuł ma charakter informacyjny i turystyczny. Ceny są orientacyjne – przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny otwarcia i rozkłady. Zdjęcia: kolekcja własna oraz Wikimedia Commons (licencja przy zdjęciu).