Ålesund to jedno z najbardziej niezwykłych miast Norwegii — zbudowane na kilku wyspach, połączonych mostami, z panoramicznym widokiem na fiordy i Morze Norweskie. Po katastrofalnym pożarze w 1904 roku miasto zostało odbudowane niemal w całości w stylu art nouveau, co czyni je jedynym w swoim rodzaju architektonicznym klejnotem na północy Europy.
Historia i architektura art nouveau
W nocy z 22 na 23 stycznia 1904 roku pożar strawił niemal całe Ålesund. Bez dachu nad głową pozostało ponad 10 000 mieszkańców. Dzięki błyskawicznej pomocy z całej Europy — a szczególnie od cesarza Wilhelma II, który wysłał okręty z żywnością i materiałami budowlanymi — miasto zostało odbudowane w ciągu zaledwie trzech lat.
Nowe budynki projektowali głównie norwescy architekci kształceni w Niemczech, którzy przywieźli ze sobą modny wówczas styl Jugendstil, znany w Polsce jako secesja lub art nouveau. Charakteryzuje się on organicznymi formami, ornamentami inspirowanymi naturą — smokami, orłami, wężami — oraz asymetrycznymi fasadami w odcieniach szarości, ocher i zieleni.
Dziś historyczne centrum Ålesund jest objęte ochroną konserwatorską. Spacer ulicami Apotekergata, Kongens gate czy Løvenvoldgata to jak podróż do początku XX wieku. Muzeum Art Nouveau (Jugendstilsenteret) mieści się w dawnej aptece i doskonale tłumaczy historię odbudowy miasta.
Góra Aksla — widok na całe miasto
Punktem obowiązkowym każdej wizyty w Ålesund jest wejście na górę Aksla (189 m n.p.m.), skąd rozciąga się jeden z najpiękniejszych widoków w całej Norwegii. Na szczyt prowadzi 418 schodów z centrum miasta — spacer zajmuje ok. 15–20 minut i jest darmowy.
Z tarasu widokowego można podziwiać całą wyspiarską strukturę Ålesund, okoliczne szczyty górskie, fiordy rozcinające ląd na wszystkie strony oraz Morze Norweskie na horyzoncie. W pogodne dni widoczne są wyspy Giske i Godøy. O zachodzie słońca panorama nabiera wyjątkowego, złocistego charakteru.
Kiedy wejść na Akslę?
Najlepiej wczesnym rankiem (przed 9:00) lub wieczorem przed zachodem słońca. W sezonie letnim turystów bywa bardzo dużo, a taras widokowy jest wtedy zatłoczony. Wejście jest bezpłatne przez całą dobę.
Pozostałe atrakcje Ålesund
Ålesund Aquarium (Atlanterhavsparken) — jedno z największych akwariów w Europie Północnej. Prezentuje życie podwodne norweskich fiordów i Oceanu Atlantyckiego. Idealne dla rodzin z dziećmi.
Runde — wyspa ptaków — ok. 1,5 godziny jazdy od Ålesund. Każdej wiosny i lata gniazduje tu ponad 500 000 ptaków morskich, w tym maskonury (maskonur atlantycki). To jedno z najważniejszych ptasich siedlisk w Europie.
Geirangerfjord — słynny fiord UNESCO leży ok. 2,5–3 godzin jazdy od Ålesund. Doskonała baza wypadowa do jednodniowej wycieczki promem lub samochodem.
Sunnmørsalpene — góry Sunnmøre otaczające miasto oferują setki kilometrów szlaków, wspinaczkę i skitouring zimą. Punkt startowy wielu tras via ferrata.
Jak dojechać do Ålesund?
Samolotem: Lotnisko Ålesund Vigra (AES) ma połączenia krajowe z Oslo, Bergen i Trondheim. Z lotniska do centrum kursuje autobus (ok. 25 minut) lub taksówka.
Autobusem z Oslo: Vy Bus4You i inne linie oferują nocne połączenia z Oslo — podróż trwa ok. 9–10 godzin. Wygodna opcja jeśli chcesz zaoszczędzić na hotelu.
Promem Hurtigruten: Ålesund jest jednym z portów na trasie słynnego Hurtigrutenа — podróż statkiem wzdłuż wybrzeża Norwegii to przeżycie samo w sobie.
Samochodem: Z Bergen ok. 4–5 godzin trasą E39 przez promy lub tunele. Z Oslo ok. 6–7 godzin.
Najczęstsze pytania
Ile czasu potrzeba na zwiedzenie Ålesund?
Jeden pełny dzień wystarczy na centrum, Akslę i muzeum art nouveau. Dwa dni pozwalają na spokojniejsze zwiedzanie i wypad na Runde lub w stronę Geirangerfjordu.
Czy Ålesund jest drogie?
Podobnie jak całą Norwegię — droższe niż Polska, ale niekoniecznie droższe od Oslo. Spacery i wejście na Akslę są darmowe. Posiłki w restauracjach to ok. 150–250 NOK za danie główne.
Kiedy najlepiej odwiedzić Ålesund?
Lato (czerwiec–sierpień) gwarantuje najlepszą pogodę i długie dni. Maj i wrzesień są spokojniejsze turystycznie. Zima jest klimatyczna, ale deszczowa.